سال انتشار: ۱۳۸۰

محل انتشار: نخستین همایش آبخیزداری و مدیریت استحصال آب در حوضه های آبخیز

تعداد صفحات: ۵

نویسنده(ها):

محمد حسن زاده – کارشناس ارشد آبخیزداری، مدیریت آبخیزداری جهاد کشاورزی خوزستان

چکیده:

این بررسی توسط نگارنده در سال ۱۳۷۵ در چارچوب مطالعات اقتصادی و اجتماعی مرحله توجیهی طرح آبخیزداری رودخانه دره گپ گناوه انجام گردیدهمطالعات مذکور توسط مهندسین مشاور سازآب انجام و در نهایت تصویب گردیده است. محدوده مورد مطالعه با مساحت ۷۷۵۷۵ هکتار درمحدوده ارتفاعی ۹ تا ۱۰۲۰ متر از سطح دریا بوده و دارای اقلیم گرم بیابانی بروش امبرژه می باشد. متوسط بارندگی ۲۴۱ میلیمتر در سال و اکثرا در زمستان بارش داریم. درجه حرارت فوق العاده زیاد و تبخیر سالیانه ۳۸۱۲ میلیمتر میباشد. محدوده دارای دو واحد کوهستانی و دشتی بترتیب با مساحتهای ۲۱۶۱۱ هکتار در استان فارس و ۵۵۹۶۴ هکتار در استان بوشهر می باشد. جمعا حوزه بر اساس آمار سال ۱۳۷۴ دارای ۴۵۶ خانوار و ۲۹۱۸ نفر جمعیت می باشد. محدوده دشتی حوزه که محل روستاها و مزارع کشاورزی است در بخش مرکزی ، دهستان حیات داود شمالی شهرستان گناوه واقع بوده و دارای ۴۰۳ خانوار و ۲۵۰۸ نفر جمعیت بوده است، و عشایر حوزه که ترکهای قشقائی طایفه کشکولی بزرگ می باشند و درناحیه کوهستانی قشلاق می گذرانند دارای ۵۳ خانوار و ۴۱۰ نفر جمعیت در سال ۷۴ بوده اند. مطالعات در منطقه نشان داد که جمع آوری آب باران که نسبتا از لحاظ میزان سالیانه کم نیز می باشد چه در بخش مصارف شرب و چه در بخش کشاورزی در منطقه از گذشته های دور بعنوان راه سازگاری با محیط خشک و بی آب منطقه صورت گرفته و این موضوع علیرغم محدودیت های شدید محیطی در حور توجه و نشان دهنده ذوق و هنرمندی ساکنین منطقه میباشد. بدین شکل که اهالی به کمک احداث آب انبار (عمومی و خصوصی) برای شرب و بکمک احداث بند سارها در بخش کشاورزی آب استحصال می نمایند تا ضمن انکه با کم آبی محیط سازگارگردند در حفظ آبخیز نیز تلاش داشته باشند. بعبارت دیگر با زراعت سیلابی آنها موفق شده اند سطحی معادل ۲۱۶ هکتار را به زیر کشت خرما (نخل) بصورت دیم ببرند. بعلاوه از سنتهای خوب گذشته که برای حفاظت آبخیزها حائز اهمیت بوده است کاشت درختان گزشاهی (Tamarix aphylla) بوده است. بنابراین تامین آب شرب بکمک آب انبارهای عمومی و خصوصی، احداث بندسارها برای تولید خرمای دیم با تولید ۳ تن در سال و کاشت درختان غیر مثمره نمونه هائی از سازگاری و سازش با محیطی طبیعی است که توسط مردم انجام میگردد و این مقاله سعی در معرفی آنها و نقش آنها در حفاظت آبخیزدارد.