مقاله مقايسه ساختار تشبيهات مخزن الاسرار و مطلع الانوار که چکیده‌ی آن در زیر آورده شده است، در پاييز و زمستان ۱۳۸۹ در فنون ادبي از صفحه ۳۵ تا ۶۲ منتشر شده است.
نام: مقايسه ساختار تشبيهات مخزن الاسرار و مطلع الانوار
این مقاله دارای ۲۸ صفحه می‌باشد، که برای تهیه‌ی آن می‌توانید بر روی گزینه‌ی خرید مقاله کلیک کنید.
کلمات مرتبط / کلیدی:
مقاله تشبيه
مقاله زاويه تشبيه
مقاله اركان تشبيه
مقاله ساختار بلاغي
مقاله مخزن الاسرار
مقاله مطلع الانوار

نویسنده(ها):
جناب آقای / سرکار خانم: نبي لوچهرقاني عليرضا
جناب آقای / سرکار خانم: شيروي خوزاني مصطفي

چکیده و خلاصه‌ای از مقاله:
در اين مقاله تشبيهات مخزن الاسرار و مطلع الانوار، از وجوه مختلفِ بلاغي؛ يعني موضوعي، طرفين تشبيه، زاويه تشبيه، ساختار شكلي، وجه شبه، ادات، حسي، عقلي و انتزاعي بودن، تشبيهات گسترده و فشرده، مفرد و مركب بودن، بررسي، دسته بندي و مقايسه و پس از تطبيق تشبيهات هر دو شاعر، تحليلي آماري و علمي از آن ارائه شده است. مساله اصلي پژوهش بررسي و مقايسه تشبيهات اين دو اثر از وجوه مذكور است، زيرا تشبيه يكي از مهمترين عوامل مخيل شدن كلام و توليد شعر است و بررسي فرايند آن در دو اثر مورد بحث، مخاطب را از رازهاي پنهان شعر نظامي و اميرخسرو آگاه مي كند. از سوي ديگر در اين پژوهش تاثيرات تشبيه بر ساختار زباني و سبكي دو اثر نشان داده مي شود. از اهداف اين نگرش تحليلي و تطبيقي، بررسي آماري تشبيهات هر دو شاعر و مشخص نمودن ميزان ابتكار و تقليد هر يك و دست يافتن به ديدگاه جامعي درباره نوع و دسته بندي تشبيهات آنها است. اين پژوهش كاملا جنبه علمي دارد؛ يعني تمام تشبيهات دو اثر مورد بررسي قرار گرفته است. (به دليل محدوديت مقاله بخش هايي از آنها به عنوان نمونه ذكر شده، ولي آمارها و درصدها شامل تمام تشبيهات است).
نكته مهم آن است كه مخزن الاسرار با ۲۲۵۴ بيت، ۶۳۱ تشبيه و مطلع الانوار با ۳۲۱۶ بيت، ۴۶۲ تشبيه دارد؛ يعني نظامي با وجود ابيات كمتر، تشبيه سازتر و تصويرگرتر از اميرخسرو است. (زيرا از كل تشبيهات اين دو اثر سهم نظامي %۵۴ و سهم اميرخسرو %۳۹ است و %۷ تشبيه مشترك دارند). از سوي ديگر ميزان تراكم تشبيهات و تصويرگري دو شاعر متفاوت است؛ يعني در هر ۳٫۶ بيت نظامي يك تشبيه و در هر ۷ بيت اميرخسرو يك تشبيه به كار رفته است كه نشان دهنده تراكم تشبيه، تصويرگري و مخيل بودن ابيات نظامي نسبت به اميرخسرو است. از نكات مهم ديگر مقاله، گرايش دو شاعر به اوصاف انساني و مفاهيم مجرد در اخذ مشبه است، همان طور كه در آوردن مشبه به بسامد استفاده از اشيا و اوصاف انساني بيشتر است، از نظر زاويه تشبيه و نو و كهنگي آن، اگرچه نظامي از اميرخسرو مبدع تر است؛ اما در مجموع ۱۶ درصد تشبيهات نظامي و ۱۳ درصد تشبيهات اميرخسرو نو و ابداعي است و ساير موارد تكراري هستند. هر دو شاعر ساختار تشبيهي خاصي دارند كه در يكي از طرفين تشبيه، يك تركيب تشبيهي يا استعاره مي آورند و تشبيهي خيال انگيز مي آفرينند. از نظر ساختار شكلي هر دو شاعر از انواع مختلفي از تشبيه در شعر خود بهره جسته اند؛ ولي گرايش هر دو به تشبيه بليغ و مفروق بيشتر بوده است. اين پژوهش همچنين ثابت مي كند كه هر دو شاعر به تشبيهات حسي به حسي و عقلي به حسي، تشبيهات گسترده و مفرد بيشتر گرايش دارند.