سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: چهارمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران مدیریت حوزه های آبخیز

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

علی جعفری – کارشناس ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر
حسن خسروانیان – کارشناس اداره کل منابع طبیعی استان فارس
فاطمه غلامیان – کارشناس ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر
حمید مصباح – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس

چکیده:

اکوسیستمهای مرتعی مناطق خشک و نیمه خشک جهان که بخش چشمگیری از سرزمین ما نیز در قلمروآن قرار دارد، نظامهای زیستی حساس و شکننده ای هستند که در برابر عوامل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی بخصوص بارندگی، بی نظمی های بارش و توزیع زمانی و مکانی نامناسب آن و درجه حرارت، به سادگی در معرض نابودی و انهدام قرار می گیرند . در چنین شرایطی وقوع
خشکسالی ها و بروز سیلاب های مخرب که می توان آن را زاییده شرایط نامناسب ریزش های جوی یک منطقه دانست، همیشه محتمل و قابل انتظار است . پخش سیلاب به منظور اصلاح، بهبود و
افزایش کمی و کیفی تولید علوفه در غالب اراضی مرتعی مناطق خشک و نیمه خشک شناخته شده است .
هدف از این بررسی نیز با توجه به اهمیت و جایگاه عملیات آبخوانداری در احیا و اصلاح مراتع به عنوان یک شیوه جدید در ایران، بررسی و ارزیابی اثرات آن بر تغییرات پوشش گیاهی، وضعیت و گرایش مرتع و عکس العمل گیاه در برابر آن است . در این بررسی دو عرصه، تیمار شاهد و تیمار پخش سیلاب انتخاب شد . به منظور اندازه گیری پوشش گیاهی در عرصه پخش سیلاب و
مقایسه آن با عرصه قرق ( شاهد ) در محل عرصه پخش و شاهد نقاطی ثابت جهت نصب پلات بصورت تصادفی سیستماتیک انتخاب گردید . بر اساس نتایج به دست آمده وضعیت مرتع در منطقه شاهد خیلی ضعیف و در منطقه عرصه پخش سیلاب از خیلی ضعیف به ضعیف تا متوسط رسیده است . گرایش مرتع عرصه شاهد منفی و در عرصه پخش سیلاب مثبت ارزیابی شد . پس از پخش
سیلاب، میزان تولید پوشش گیاهی ایستگاه تنگستان در سال اول به طور متوسط به ۱۴۴/۳ کیلوگرم در هکتار رسید . در سال آخر آماربرداری میزان تولید ۳۶۸/۸ کیلوگرم در هکتار رسید که تقریباً
۲۲۴/۵ کیلوگرم افزایش تولید در هکتار را نشان می دهد . در عرصه شاهد در سال اول میزان تولید ۱۱۳/۶ کیلوگرم در هکتار بود . در صورتی که در سال پایانی در همین عرصه میزان تولید ۲۰۲/۳ کیلوگرم در هکتار برآورد شد که ۸۸/۷ کیلوگرم در هکتار افزایش تولید مربوط به چند سال قرق بودن عرصه می باشد . حال برای محاسبه اثر گسترش سیلاب در افزایش تولید علوفه اگر میزان افزایش تولید در عرصه شاهد را از میزان تولید علوفه، در عرصه پخش سیلاب کم کنیم، میزان افزایش تولید علوفه مربوط به پخش سیلاب ًتقریبا ۱۳۵ کیلوگرم در هکتار نتیجه می شود .