سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: نهمین سمینار سراسری آبیاری و کاهش تبخیر

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

حیدر بیگی – دانشجوی کارشناسی ارشد سازه های آبی، دانشگاه ارومیه
مهدی یاسی – استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه

چکیده:

بررسی خصوصیات جریان در یک بازه رودخانه ای (نظیر؛ عمق ، سرعت وتنش برشی در کناره ها) از نیازهای اساسی در طرح های مهندسی رودخانه است. با این وجود نیاز حداقل به اطلاعات صحرایی، حجم محاسباتی اندک و درجه اعتماد کاربرد مدل های ریاضی در شریاط رودخانه های طبیعی مورد نظر می باشد. هدف اصلی در تحقیق حاضر عبارت از مقایسه نتایج شبیه سازی جریان از دو مدل ریاضی شناخته شده رودخانه ای با نتایجنظیر اندازه گیری شده در یک مدل فیزیکی رودخانه ای، در شرایط اولیه و مرزی مشترک و در مقیاس طبیعی بوده است.
در تحقیق حاضر، یک بازه از رودخانه نازلو (درحوزه غربی دریاچه ارومیه) و در محدوده پل نازلو (در کیلومتر ۱۳ جاده ترانزیت ارومیه – سرو) انتخاب گردید. وضعیت ناپایدار هیدرولیکی پلنازلو وجاده ترانزیتایران – ترکیهاز دلایل این انتخاب بوده است. برای این منظور ، مدل فیزیکی ۱۲۰۰ متر از بازه پل نازلو با بستر ثابت، با مقیاس افقی (۱:۱۰۰) و مقیاس قائم (۱:۲۰) طراحی و ساخته شد. در این مدل گزینه برتر اصلاح مسیر بازه پل نازلوانتخاب گردیده و ترکیبی از سازه های طولی و آبشکن ها با آرایش مناسب پیشنهاد شده است. موقعیت و ارتفاع خط کنترل ساحلی رودخانه، و ارتفاع سازه های حفاظتی تعیین گردیده است. در پایین دست پل نازلو، احداث دیواره ساحلی، در دو سمت رودخانه، با ارتفاع متوسط ½ متر، و در بالا دست پل، تعداد ۹ آبشکنبا متوسط نسبت فاصله به طول حدود ۵ در نظر گرفته شده است.
پارامترهتی مشترک جریان از مدل ریاضی یک بعدی HEC_RAS و از مدل شبه دو بعدی BRI_STARS با نظیر انها در مدل فیزیکی (شامل ارتفاع متوسط سطح آب، عمق متوسط، تنش برشی متوسط و عدد فرود)برایپنج شدت جریان مختلف و برای چهار زیر بازه رودخانه ای( پایین دست پل، پل بالا دست پل در محدوده آبشکن ها، بالا دست پل بدون آبشکن ) مقایسه گردیده است. بر اساس نتایج بدست آمده متوسط خطای نسبی برآورد درشرایط مختلف جریان از دو مدل BRI-STARS , HEC-RAS به طور نمونه برای ارتفاع سطح آب، در بازه بالا دست پل در محدوده آبشکن ها به ترتیب ۱۴/۶± و ۱۵/۵± درصد و در بازه پایین دست پل به ترتیب ۵/۸± و ۵/۵± درصد می باشد. به ترتیب مدل HEC-RAS و BRI-STARS بهترینتطابق را با مدل فیزیکی دارا بوده اند. کاربری هر یک از دومدل فوق با توجه به محدوده اطمینان ارائه شده در این بررسی توصیه می گردد.