سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: سومین همایش ملی فرسایش و رسوب

تعداد صفحات: ۶

نویسنده(ها):

محمدمهدی فتاحی – کارشناس ارشد تحقیقات آبخیزداری مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی است

چکیده:

بهره برداری بهینه و اصولی از منابع طبیعی سرزمین و ساماندهی کاربری اراضی بر اساس توان طبیعی (اکولوژیکی ) آن، نقش مهمی در مدیریت حوزه های آبخیز و جلوگیری از تخریب محیط زیست در راستای توسعه پایدار دارد. این تحقیق با هدف مشخص نمودن تفاوت ها و مغایرت های روش ارزیابی توان اکولوژیکی با وضعیت موجود استفاده از سرزمین انجام شده است. ارزیابی توان اکولوژیکی یکی از روش های تعیین کاربری های بهینه اراضی است که در آن ابتدا با تهیه نقشه یگان های زیست محیطی که از تلفیق نقشه های طبقات ارتفاعی، شیب، جهت شیب، خاک و پوشش گیاهی بدست می آید و سپس با تجزیه و تحلیل سیستمی عوامل پایدار و ناپایدار اکولوژیکی سرزمین، توان انواع کاربری ها، ارزیابی می گردد. در تحقیق حاضر با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (نرم افزار ILWIS) و به روش فوق، نقشه یگانهای زیست محیطی حوزه آبخیز کهک – کبار قم با تعداد ۲۰۰ واحد و پس از تلفیق نقشه های لازم و تصحیح آنها تهیه شد. سپس با مقایسه مدل ریاضی کاربری های کشاورزی، مرتعداری، جنگلداری ، توسعه شهری و روستایی، تفرج متمرکز، تفرج گسترده ، آبزی پروری و حفاظت با یگانهای زیست محیطی، توان اکولوژیکی واحدهای مزبور ارزیابی و نقشه بندی گردید.پس از ارزیابی توان اکولوژیکی کاربری ها،برای انتخاب بهترین گزینه ها در واحد سرزمین و ساماندهی کاربری ها، تعیین اولویت کاربری ها انجام پذیرفت و نقشه آن با ترکیب ۱۴ طبقه توان کاربری مختلف تهیه گردید. با مقایسه نقشه اولویت کاربری ها با نقشه کاربری فعلی، مشخص گردید که از مجموع ۷۲۲۲۱ هکتار اراضی تعیین اولویت شده حوزه آبخیز کهک – کبار قم ، تنها حدود ۳۶۷۸۰ هکتار (معادل ۵۰/۹۲ درصد) دارای انطباق نسبتا کامل با استفاده های فعلی از اراضی ، ۹۳۷۲ هکتار (معادل ۱۲/۹۸ درصد) دارای انطباق متوسط، ۴۰۰ هکتار (معادل ۰/۵۵ درصد) دارای انطباق نسبتا کم و ۲۵۶۷۰ هکتار (معادل ۳۵/۵۵ درصد) دارای انطباق بسیار کم با استفاده های فعلی از اراضی است.