سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه

تعداد صفحات: ۹

نویسنده(ها):

محمدرضا غریب رضا – عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری کشور
حمیدرضا معصومی – کارشناس ارشد پژوهشی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری کشور

چکیده:

دشتهای ساحلی از جمله مناطقی هستند که در آنجا رخـسارهای ژئومرفولـوژی بواسـطه عملکـرد فرآینـده ای خشکی و دریایی و شیب کم اراضی به طور دائم در حال شـکل گیـری و تغییـر شـکل هـستند . جلگـه سـاحلی هندیجان جایگاه رودخانه زهره است که بررسی مورفولوژی و روند تغییرات آن می تواند نقش تعیین کننـده ای در اتخاذ روشهای بهینه مدیریت و ساماندهی دشت ساحلی و اجرای روشهای مهند سی رودخانه داشـته باشـد . رودخانه زهره در دشت ساحلی هندیجان به طول ۶۴ ک یلومتر دارای دبی حداکثر ، متوسـط و حـداقل بـه ترتیـب ۱۶۹، ۹۰ و ۱۲۰ m3/sمی باشد . جزرومد با حداکثر دامنه ۲/۷ متـر تـا عمـق ۱۷ کیلـومتر ی از مـصب آن نفـوذمی کند، لیکن بازگشت و انباشت آب در کانال آن تا شهر هندیجان اثـر مـ ی کنـد . دشـت سـاحل ی هنـد یجان در پیرامون این رودخانه کانون فعال یتهای مهم کشاورزی، ش یلاتی، بازرگان ی و نظام ی بوده و هرگونه تغ ییر در رژ یم و حریم رودخانه زهره تاث یرات قابل ملاحظه ای در شرا یط اقتصاد ی – اجتماع ی و امن یتی منطقـه خواهـد دا شـت . در این تحق یق با توجه به شرا یط و یژه این دشـت سـاحل ی سـع ی شـده اسـت، بـا اسـتفاده از مطالعـات GIS و پیمایشهای م یدانی، واحدها ی رسوب ی و خصوص یات هندس ی رودخانه در بازه زمان ی حدود ۳۵ سال مورد بررسـ ی قرار گیرد که علاوه بر طبقه بندی ژئومورفولوژ یکی آن، عرصه ها ی تحت فرسا یش و رسوبگذار ی حاش یه رودخانه معرفی شوند . مواد مورد استفاده در ا ین تحق یق، عکسها ی هوا یی ۱:۲۰۰۰۰ سـال ۱۳۴۶ ، تـصاو یر مـاهواره ای ، آمار و اطلاعـات جامـاب و نقـشه توپـوگراف ی ۲۰۰۰ سال Land sat ETM و ۱۹۸۹ سال Land sat TM 1:50000 منطقه بوده است . نتایج نشان داد که از سال ۱۳۴۶ تا کنون ۲ مورد قطع شـدگ ی ) ) Cut off کانـال رودخانه رخ داده و تعداد پ یچشها از ۴۳ به ۴۸ مورد افزا یش پ یدا کرده است . همچنین ضر یب خم یدگی از ۳/۵۹ به ۳/۰۶ کاهش یافته و شعاع انحنا ی رودخانه و طول موج پ یچشها به ترت یب ۲۶ و ۰/۰۶ درصد افـزا یش پ یـ دا کرده اند . براساس انداز ه زاو یه مرکز ی بدست آمده این رودخانه طبق رده بندی کـور ینز (۱۹۸۰) در رده رودخانـه های پ یچانرود بیش از حد توسعه یافته قرار م ی گیرد . همچنین ط ی بازه زمان ی یاد شـده سـالانه ۱۵/۳ هکتـار از اراضی پیرامون رودخانه فرسایش یافته و در قبال آن ۱۰ هکتار رسوبگذاری مشاهده شده است