سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: اولین همایش ملی عمران شهری

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

رحمت اله کاردان – دانشجوی دکتری دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران، عضو هیات علمی پژوهشکد
محمدرضا رضافرح – بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان کردستان

چکیده:

استفاده از فن آوری سیستم اطلاعات جغرافیایی (ساج – GIS) جهت پیدا نمودن و توسعه مکان های جدید شهرها، شهرک های صنعتیو ایستگاه های آتشنشانی، بیمارستان ها، مدارس ، ورزشگاه ها و … روز افزون گردیده است. با این فن آوری، چند لایه اطلاعاتی مهم و ضروری تجزیه و تحلیل می گردد و نتیجه جهت آزمایش و بررسی میدانی نقاط پیشنهاد شده توسط ساج در فرایند مکان یابی محک زمینی می خورد. مکان بهینه با توجه به شرایط و وضعیت کاربری های همجوار و برخی پیشنهاد ها در مورد تغییر کاربری ها برای هماهنگی وهم خوانی با کاربری مکان پیدا شده، ارائه میگردد.
شهری برجسته ترین تجلی گاه و تبلور فضایی «نقش انسان در طبیعت» است و واقعیت وجودی انسان در طبیعت توسط چنین نقش هایی عینیت پیدا می کند وانسان با دخل و تصرف در محیط، سیما و پیکربندی آن را سازمان دهی می کند. در توسعه شهرها با در نظر گرفتن فاکتورهای گوناگونحاکم بر هر منطقه، برای ایجاد فضایی که جوابگویبخشی از نیازهای ساکنین آن منطقه باشد اقدام به آمایش فضاهای و المان های شهری می گردد. با تحولاتی فرهنگی و اجتماعی که در امر شهر نشینی و نوع زندگی شهری پیش آمده و یا در شرف وقوع است، بسیاری از نیازهای جدید در سطح نواحی شهری ایجاد شده و می شود که به کمبود امکانات عمومی و تجهیزات شهری مربوط می شود. تاسیسات عمومی شهری امکاناتی هستند که شهر باید به آنها مجهزباشد تابتواند زندگی درشهر را با بؤآوردن نیازهای شهری و تسهیلات بیشتی میسور سازد. چنین تجهیزاتیعلاوه بر انکه از احتیاجات اساسی یک جامعه شهری محسوب می شوند، بعنوان شاخص سنجش توسعه شهر محسوب میگردد. روش های مکان یابی توسعه شهری، با توجه به موقعیت مکانی یا جغرافیایی، وسعت، اندازه توسعه و نوع کاربری های پیشنهادی از همدیگر متمایزند.
طراحی یک مدل و الگوی مناسب برای مکان یابی فضایی مراکز خرید و فروشگاه های تعاونی مصرفمبتنی بر ساج بطور موردی در این مقاله بررسی گردیده است که در آن ، شباهت ها و تفاوت هایی روش های مکان یابی اقتصادی و مکان یابی فیزیکی مورد توجه بوده است. از مهمترین وجه تشابه مکان یابی اقتصادی با فیزیکی می توان به گرایش درپیدا کردن نقاط ثقل بمنظور استقرار تسهیلات جدید اشاره نمود و تفاوت این دو به قیود و متغیرها هر یک باز می گردد. ویژگی های جمعیتی (کل جمعیت، تراکم جمعیت، توزیع سنی، توزیع درآمدی، خانوار، سطح تسهیلات، توزیع و فراوانی مشاغل، دسترسی به نیروی کار) ، اقتصادی، رقابتی، مکانی، نظارتی و محدودیت های منطقه ای بکار گرفته شده و با کاهش پارامترهای موثر و تهیه مدل در منطقهنمونه، سعی در اتخاذ مدل مناسب و توسعه فیزیکی آن گردید. طراحی الگوریتم مدل با بیش از ۸۰۰ مرکز بلوک شهری و ترسیم قطرو شعاعمرکز بهمراه در نظر گرفتن جاذبه ها و دافعه های انتخاب مکان با استفاده از داده های ورودی و خروجی به سیستم نرم افزاری انجام گردید . مبنای مطالعه کاربری ها در شعاع ثابت ۳۰۰ متر از بلوک اختیار شد و با چندین سناریوی وزن دهی، طراحی و نقشه ها با اولویت بندی مناطق مناسب احداث فروشگاه تعاونی مصرف تهیه شد.