سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: اولین همایش منطقه ای بهره برداری از منابع آب حوضه های کارون و زاینده رود (فرصتها و چالشها)

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

مهدی دهدشتی زاده – کارشناس ارشد مدیریت آبخیزداری اصفهان
منصور شجاعی – کارشناس هیدرولوژی و منابع آب

چکیده:

کمبود انرژیانسان را برآن داشته که از منابع تجدید شونده موجود همچونآب و خاک و پوشش گیاهی حداکثر استفادهرا بنماید . از طرف دیگر استفاده غیراصولی از این منابع باعثایجاد سیلابهای مخرب ، فرسایشهای تشدید شونده و خسارات جبران ناپذیر به مراکز اقتصادی و پرشدن سدها خسارت به تأسیسات آبی ، زمینهای کشاورزی و ایجاد خسارت حتی برای نسل های فعلی و آینده گردیده است.این تحقیق درقسمتی ازحوضهB2ازسرشاخه هایسدزاینده رودازتوابع شهرستان چادگان با مختصات جغرافیایی بطول ً۶َ۲۷°۵۰ تا ً۳۴ َ۴۰ °۵۰و عرض ً۱۲ َ۴۵ °۳۲و مساحت ۵۳۲۰ ha و در ۴زیرحوضه تحقیقاتی انجام گرفته است . در ابتدا باتوجه به نگرش حوضه ای ، حوضه مذکور به کوچکترین واحدهای هیدرولوژیکی کاربردی و روی نقشه توپوگرافی ۵۰۰۰۰ تفکیک گردید، سپس لایه های اطلاعاتی دراین واحدها با استفاده از GIS محاسبه شده ، آنگاه باتوجه انواع عملیات مکانیکی و بیومکانیکی اثر این نوع اقدامات روی کاهش شیب و کاهش سیلابها بصورت زیر مورد مداقه قرار گرفت .الف)باتهیه آمار و اطلاعات از واحدهای هیدرولوژیک مورد بررسی ، سیلابهای حداکثر به روش SCS قبل و بعد از اجرای عملیات آبخیزداری محاسبه گردیده است .ب ) با تأثیر چکدمها ، تراس بندی و بانکت ( اقدامات بیومکانیکی ) ، زمان تمرکز افزایش و پیک سیلابها کاهش و نتایجی بصورت زیر در این تحقیق بدست آمده است .
۱– طبق محاسبات انجام گرفته و در تجزیه و تحلیل شیب و اثر آن روی زمان تمرکز با اجرای چکدمها در زیرحوضه B1 زمان تمرکز از ۶/۳۳ دقیقه به ۸/۳۶ دقیقه و در زیرحوضه B4 از ۳/۵۷به ۵۸دقیقه افزایش یافته است .۲ – در واحدهای هیدرولوژیک B2 وB3 که داخل آنها اقدامات بیومکانیکی اعم از چکدمو بانکت تواماً انجامگرفته ، میزان تغییر شیب در زیرحوضه B2 از ۲۸/۱۸ درصد به ۷/۱۴درصد کاهش و تغییر زمان تمرکز از ۷/۷۷ دقیقه به ۳/۸۲ دقیقه افزایشنموده است . در زیرحوضه B3هم شیب از ۵/۲۴درصد به ۵/۲۰ درصد کاهش یافته و در نتیجه زمان تمرکز از ۹/۷۷ دقیقه به ۷/۷۸ دقیقه افزایش یافتهاست .۳-محاسبه سیلابهای حداکثر نشان میدهدکه زیرحوضه B1با مساحتی برابرزیرحوضه B4، اثر اقدامات آبخیزداری بیشتر روی کاهش شیب موثر بوده ، در حالیکه در زیرحوضه B4 بیشتر روی کاهش سیلاب تأثیر داشته است . ضمناً هر دو زیرحوضهدر کاهش فرسایش و رسوب نقش موثری داشته اند . ۴– با اجرای عملیات آبخیزداری از سال ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵ حدود ۱۲۵۰۰۰ متر مکعب آب استحصال و حدود ۱۳۳۰۰۰ تن معادل ۱۰۶۰۰۰ مترمکعب رسوب توسط این طرحها کنترل و از حمل آنها بطرف دریاچه سد جلوگیری شده است .