سال انتشار: ۱۳۸۲

محل انتشار: سومین کنفرانس منطقه ای تغییر اقلیم

تعداد صفحات: ۴

نویسنده(ها):

علی محرری – گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد

چکیده:

بخش مهمی از تغییرات آب و هوا مربوط به تولید بیش از حد گازهای گلخانه ای است . در این ارتباط گاز اکسید نیتروژن (N2O) از اهمیت خاصی برخوردار است. گاز اکسید نیتروژن در درجه نخست برای ما تداعی گر عامل بیهوشی می باشد. این گاز بطور طبیعی در غلظت بسیار پایینی (در حدود ۰/۳ ppmv) در اتمسفر وجود دارد اما غلظت آن به میزان ۰/۳ درصد در سال رو به افزایش است. بخش عمده ای از این افزایش از فعالیتهای کشاورزی نشات می گیرد که سهم آن در تولید گاز اکسید نیتروژن برابر ۷۰% کل انتشار N2O ناشی از فعالیتهای روزمره انسان است.
افزایش گاز اکسید نیتروژن دو خطر را همراه دارد: ۱- این گاز از گازهای گلخانه ای محسوب میگرددکه طول عمر زیادی در اتمسفر دارد (حدود ۱۲۰ سال) و تاثیر آن در توانایی ایجاد پدیده گرم شدن زمین ۳۱۰ برابر گاز دی اکسید کربن است ۲- گاز اکسید نیتروژن آزاد شده، عاقبت در قسمت فوقانی جو به گاز نیتریک اکساید تبدیل می گردد که گاز اخیر توانایی شکستن ازن را دارد. با این توصیف افزایش سطح اکسید نیتروژن نه تنها در اثر گلخانه ای سهم عمدهدارد، بلکه ممکن است بطور غیر مستقیم در شدت تشعشع پرتوهای ماورای بنقش نیز تاثیر گذارد.
گاز اکسید نیتروژن تولیدی در بخش کشاورزی عمدتا در خاک تولید می گردد و لذا برای شناسایی عوامل موثر در انتشار آن می بایست به چرخه نیتروژن در واحدهای کشاورزی توجه نمود.
از طرفی افزون بر ۷۰میلیون راس حیوان نشخوار کننده ، حدود ۱/۴ میلیون راس دام بزرگ غیر نشخوار کننده و قریب ۵۰۰ میلیون قطعه طیور در سال، جمعیت حیوانات اهلی کشور راتشکیل می دهد که بخش عمده ای از احتیاجات پروتئینی مردم کشور را تامین می نماید. دفع ضایعات دامی ناشی از این جمعیت دام و تجمع آن در مجاورت واحدهای دامپروری نقش چشمگیری در تولید اکسید نیتروژن دارد. نتایج تحقیقی که بر اساس الگوی IPCC صورت گرفت نشان می دهد که نزدیک به ۷۰Gg/Year گاز اکسید نیتروژن (معادل ۲۱ میلیون تن گاز CO2) از بخش کشاورزی تولید می گردد که سهم دامهای اهلی در این بخش بیش از ۴۰% می باشد. بر همین اساس اگر تمهیدات لازم در مورد کاهش این گاز صورت نگیرد پیش بینی می شود در سال ۲۰۰۵ میلادی بالغ بر ۸۸Gg/Year گاز اکسید نیتروژن در اثر فعالیتهای کشاورزی تولید گردد که افزایشی معادل ۲۶/۵% نسبت به سال ۲۰۰۰ میلادی خواهد داشت.