مقاله نقش قزوين در سقوط محمود افغان که چکیده‌ی آن در زیر آورده شده است، در زمستان ۱۳۸۷ – بهار ۱۳۸۸ در مسكويه از صفحه ۲۰۷ تا ۲۲۲ منتشر شده است.
نام: نقش قزوين در سقوط محمود افغان
این مقاله دارای ۱۶ صفحه می‌باشد، که برای تهیه‌ی آن می‌توانید بر روی گزینه‌ی خرید مقاله کلیک کنید.
کلمات مرتبط / کلیدی:
مقاله شاه سلطان حسين
مقاله تهماسب ميرزا
مقاله محمود افغان
مقاله اشرف افغان
مقاله قزوين
مقاله سيدال خان

نویسنده(ها):
جناب آقای / سرکار خانم: يوسف جمالي محمدكريم

چکیده و خلاصه‌ای از مقاله:
پس از محاصره اصفهان به سال ۱۱۳۴هـ.ق. توسط محمود افغان، به پيشنهاد محمد قلي خان شاملو-وزير اعظم-و محمد آقاي خواجه يوزباشي آقايان، چنين تصميم گرفته شد كه پسر سوم شاه سلطان حسين (تهماسب ميرزا) به همراه اسماعيل آقاي خواجه جبادار باشي (لله تهماسب ميرزا)، محمد علي خان پسر اصلان خان، محمدعلي خان مكري تفنگ چي آقاسي، رجب علي بيك ناظر سابق، ميرزا صادق واقعه نويس و جمعي از غلامان خاصه و آقايان خواجه و حاجي هاشم تبريزي به همراه دويست نفر از اهل تبريز، در شب بيست و دوم شعبان سال ۱۱۳۴ هـ.ق./ ۱۷۲۲ م، مخفيانه از اصفهان به سوي آذربايجان بيرون روند.
تهماسب ميرزا و همراهان، پس از عبور از كاشان، به قزوين وارد گشتند در عمارت دولتخانه اين شهر اسكان داده شدند.
مي نويسند مردم قزوين با شوق و ذوق فراوان از شاه زاده صفوي، اميد نا اميدي هاي خود، و همراهانشان، استقبال كردند، به اين اميد كه مرهمي باشند بر زخم هاي فراواني كه در اين برهه از تاريخ كشور از سوي دشمنان اين آب و خاك بر آنها و ساير شهرهاي ايران وارد شده بود؛ غافل از اينكه پس از استقرار تهماسب و همراهان بر اريكه هاي قدرت و اطلاع از سقوط قطعي اصفهان و تسلط محمود افغان غلزايي بر اصفهان و اطراف آن، در سي ام ماه محرم سال ۱۱۳۵هـ.ق.، به جاي چاره جويي و فعاليت براي نجات ايران و مردم ستم ديده اصفهان و پيرامونش، با همراهان «… كور و كر … خود مشغول به شرب خمر و انواع فسوق گرديده، امراي نمك به حرام مطلقا از مقدمه اصفهان و تصرف افغان، به خاطر نرسانيده، به همان [عادت گذشته] به لهو و لعب و فسق و فجور اشتغال داشته، سكه به اسم نواب ميرزا زدند».
محمود افغان پس از دريافت خبر جلوس بر تخت و اعلام پادشاهي تهماسب دوم در قزوين، اشرف را که عمو زاده اش بود، به همراه سردار معروفش امان اله خان، به منظور سركوبي تهماسب و مردم قزوين، به اين شهر اعزام نمود. تهماسب و همراهان، بدون اطلاع مردم شهر، شبانه از قزوين به تبريز فرار کردند و مردم بي پناه اين شهر را به افغان ها تسليم نمودند.
در اين يورش افغان ها، مردم قزوين غافلگير شدند و ورود افغان ها را به شهر به اجبار پذيرا گشتند، ولي بر اثر ظلم و ستم آنان و حاكم افغاني اين شهر-سيدال خان-بر آنها شوريدند و شبانه اكثر افغان ها را، كه در منزل قزوين به زور ساكن شده بودند، به قتل رسانيدند و ما بقي افغان ها پس از اجبار، روز مقاومت، صف محاصره را شكستند و به سوي اصفهان عقب نشستند. قيام مردم قزوين در واقع الگو و سرمشق شورش هاي ديگر مردم ايران و اصفهان عليه افغان ها شد، كه جرقه اش در ابتدا از قزوين آغاز شده بود و در نهايت به قتل محمود انجاميد.
نگارنده در نظر دارد درباره قيام دلاورانه مردم قزوين و نقش اين شهر در سقوط دولت محمود افغان و روي كار آمدن اشرف، مطالبي ارايه دهد تا شايد قبول اهل نظر افتد.