سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: چهارمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران مدیریت حوزه های آبخیز

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

هدایت الله زرین – عضو هیات علمی گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه منابع طبیعی دانشگاه زابل
علیرضا مقدم نیا – عضو هیئت علمی گروه مرتع و آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه زابل
محمد نهتانی – عضو هیئت علمی گروه مرتع و آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه زابل
محسن مرادزاده – عضو هیئت علمی دانشکده علوم دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده:

وقوع سیلاب در رودخانه ها و خسارات ناشی از آنها همواره از جمله دغدغه های ساکنین مناطق سیل خیز کشور بوده است . میزان خسارات سیل، بخش قابل توجهی از کل خسارات ناشی از بلایای طبیعی را در ایران شامل می گردد که عمدتا متمرکز در مناطق گسترده در حاشیه رودخانه ها می باشد . در این مناطق و نیز محل احداث سازه های هیدرولیکی و اجرای عملیات آبخیزداری جهت امور پیشگیری، بیمه و مکان یابی و طراحی ابنیه در آینده، برآورد تغییرات مکانی دبی سیلاب با دوره بازگشت های مختلف در طول آبراهه های اصلی را ه گشاست هزاران سال است که انسان با حوادث بزرگی چون سیل، زلزله و طوفان در مبارزه سختی می باشد و هر روز که می گذرد، گامی دیگر برای شناخت و مبارزه با این بلاها و حوادث تلخ بر می دارد اما هنوز دانش بشری امکان مهار و کنترل کامل این پدیده ها را بدست نیاورده است .
وقوع سیلابهای طغیانی نه تنها فرسایش شدید سطح حوزه آبخیز و مسیر رودخانه را سبب می شود، بلکه خسارات هنگفتی به جاده ها، تاسیسات، پلها، کانالهای انتقال آب، اراضی کشاورزی، مناطق مسکونی و … وارد می سازد . از طرف دیگر افزایش جمعیت و دخالت بیش از حد بشر در طبیعت همراه با مدیریت ضعیف منابع طبیعی، باعث تعدد وقوع این گونه حوادث شده است . به گونه ای که دخل و تصرف بی رویه در حریم رودخانه ها و توسعه بی برنامه شهرها نیز خسارات این پدیده را افزایش داده است . کشور ما ایران نیز همواره بااین خطرات روبه روبوده است . سوابق تاریخی وقوع ۹۷ سیل مهم را درطول هزارساله منتهی به سال ۱۳۳۰ هجری شمسی نشان می دهد . بررسی های بعدی حاکی ازوقوع ۲۷۸۶ مورد سیل در فاصلهسالهای ۱۳۳۱ لغایت ۱۳۷۵ می باشد . رشد شتابدهنده تعداد حودث سیل به صورت نه برابر شدن آن درطول چهل وپنج سال مذکور ، تردید بزرگی برطبیعی بودن این حجم از حوادث وخسارات ایجاد می کند . بروز علل غیر طبیعی وتشدید کننده سیل درکشور، این شک را به یقین نزدیکتر می کند زیرا همانطور که تخریب جنگلها ومراتع وفرسایش خاک، جزء مهمترین دلایل بروز سیلابهای غیرطبیعی شناخته شده اند