سال انتشار: ۱۳۸۱

محل انتشار: نخستین همایش انجمن جمعیت شناسی ایران

تعداد صفحات: ۱۷

نویسنده(ها):

ماهرخ رجبی – عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز و دانشجوی دکتری جامعه شناسی

چکیده:

اهمیت باروری به عنوان مهمترین عامل تغییر درساخت جمعیت موجب شده تا مطالعات مربوط به باروری و عوامل تأثیرگذارنده بر آن، جایگاه ویژه ای را درمطالعات جمعیت شناختی به خود اختصاص دهد. نظر به اینکه زنان عامل اصلی زاد و ولد به شمار می آیند، موقعیت آنها میتواند بر رفتار باروری تأثیر گذارد. تفاوتهایی که بین موقعیت زنان و مرد در نظام اجتماعی وجود دارد، باعث می شود تا زن، موقعیت خود را با افزایش تعداد فرزند استحکام بخشد. پایین بودن موقعیت زن در خانواده و اجتماع باعث شده تا او در مورد بزرگترین وظیفه ای که جامعه برایش قایل است (باروری و تربیت فرزند)، قدرت تصمیم گیری نداشته باشد و از طرف دیگر جامعه او را مسئول افزایش باروری بداند. اگر چه در مطالعات قبلی اثر بعضی از ابعاد زن، مانند سواد و شغل بررفتار باروری روشن شده، اما هنوز مطالعه ای د رمورد دیگر ابعاد موقعیت زن بر رفتار باروری انجام نگرفته است در این مطالعه، عوامل تعیین کننده، موقعیت زنان را در خانواده مورد بررسی قرار داده و تفاوتهای باروری در رابطه با تفاوتهای زنان از نظر موقعیت، مشخص می گردد، نتایجاین بررسی می تواند در امر سیاستهای کنترل موالید، بازنگری و بهبود موقعیت زنان، به ویژه در خانواده و پذیرش تنظیم خانواده از سوی زن و شوهر، مورد استفاده قرار گیرد. یافته های این بررسی نشان می دهد که در بین شاخصهای اجتماعی – اقتصادی، تحصیلات زنان، یکی از عوامل موثر بر باروری است و زنانی که از سطح سواد بالاتری برخوردارند تعدادکمتری بچه می آورند دومین عامل تاثیرگذار میزان تحصیل شوهران است به نظر می رسد که زنان و مردان تحصیل کرده، تمایل زیادی به داشتن خانواده بزرگ نداشته باشند. با توجه به کمی تعداد زنان شاغل، اگرچه این مسئله تاحدودی بر بچه آوری آنها اثر می گذارد اما نقش چندانی ندارد مواردی که به تصمیم گیری و مدیریت زنان درخانواده مربوط می شود و موقعیت آنها را مشخص میکند. بر رفتارباروری اثر می گذارد اما میزان تاثیرگذاری آن کمتر از تحصیلات زنان است. بررسی نشان میدهد که با افزایش سن، زنان تعداد بیشتری فرزند زنده به دنیا آورده اند. این نتیجه در مورد مدت ازدواج نیز صادق است اما با افزایش سن ازدواج، تعداد فرزندان به دنیا آمده زنان کاهش می یابد.