سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: سومین کنگره بین المللی بهداشت، درمان و مدیریت بحران در حوادث غیرمترقبه

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

محمدرضا جهانی – دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله الاعظم – دانشگاه علوم انتظامی
هادی شیرزاد – دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله الاعظم – دانشگاه علوم انتظامی

چکیده:

نیروی انتظامی کشور مسئولیت بزرگی در آماده سازی و مقابله با ح وادث ناشی از حمـلات بیوتروریـستی و حمـلات هـسته ای میکروبی شیمیایی دارد . ِانجام کارآمد این مسئولیت، نیاز به همکاری چند سازمانی دارد . کلید این مسئولیت همه گیر شناسی و ارزیابی حادثه است، که به عنوان یک ابزار مدیریتی و ابزاری برای ارتقا ی تحقیقات علمی اس تفاده می شـود . نیروهـای نظـامی و انتظامی کشور به همراه سازمان های پزشکی و بهداشتی نقش اساسی در کنترل آثار روانی اجتماعی این گونه حوادث و مدیریت منابع محیطی برای آماده سازی در مقابله با آثار سو آن دارند . ظهور تهدید بیوتروریـسم ، خطـ رات و مـسئولیت هـای جدیـدی را برای نیروهای انتظامی کشور ایجاد می کند . با وجود اینکه چالش های مدیریت خطرات بهداشت محـیط در کـشورهای در حـال توسعه بیش از کشورهای پیشرفته است، اما اصول اصلی مدیریت سلامت عمومی ـ شامل مدیریت غـذا، آب، و مـواد زا یـ د ـ در بیشتر حوادث بیوتروریستی و حملات هسته ای میکروبی شیمیایی مشابه می باشـد . منظـور از حـوادث بیوتروریـستی و حمـلات هستهای میکروبی شیمیایی در این مقوله یعنی آسیب های اکولوژیک، یا اورژانس ها بـا شـدت و عظمتـی کـه منجـر بـه مـرگ، آسیب، ناخوشی و یا صدمات مالی شود ؛ به طوری که نتوان آن را به گونه ی مناسبی با استفاده از اقدامات یا منابع معمـول اداره کرد و حتی منجر به درخواست کمکهای بین المللی شود . با کامل شدن حوزه مطالعات روی این گونه وقایع، لغات شـایعی کـه میان مخاطرات، اورژانس ها و حوادث غیر مترقبه افتراق می گذارد، نمایان می شود :- مخاطرات : احتمال وقـوع حـوادث غیرمترقبـ ة ایجاد شده به وسیله یک پدیده ی طبیعی ( مثل زمین لرزه، گردبادهای مناطق گرمسیری ) ، نارسایی منابع انرژی انـسان سـاخت ( مانند راکتور هسته ای، انفجارهای صنعتی ) ، یا فعالیت انسانی کنترل نشده ( مانند کشمکش ها ) را نشان می دهد .- اورژانـس : بـه طور معمول هر واقعه ای است که نیازمند پاسخ سریع باشد ، این واقعه می تواند نتیجه ی طبیعـت ( مثـل توفـان، گردبـاد ، زمـین لرزه ) ، اشتباهات تکنولوژیک ی یا انسانی ( مانند حوادث هسته ای، بمب گذاری و بیوتروریسم ) یا بیماری هـای جدیـد باشـد . بلایـای طبیعی : نمایانگر پدیده های با شروع حاد و سریع با آثار عمیق مانند زمین لـر زه، سـیل و گردبادهـای گرمـسیری اسـت . بلایـای انسانی که اورژانس های پیچیده نیز نامیده می شوند، شامل وقایع تکنولوژیک یا بلایایی است که بـه وسـیله مخـاطرات طبیعـی ایجاد نمی شوند، بلکه در جوامع انسانی به وقوع می پیوندند، مانند آتـش سـوزی، آلـودگی شـیمیایی ، انفجارهـا و درگیـ ری هـای مسلحانه . هیچ فر قی میان این دو مقوله وجود ندارد . به عنوان مثال، آتش سوزی ممکن است نتیجه ی تولیـد حریـق عمـدی یـا فعالیت انسانی باشد ولی می تواند به صورت سانحه به دنبال زمین لرزه به ویژه در مناطق شهری که احتمـال آسـیب لولـه هـای اصلی گاز وجود دارد، ایجاد شود . با افزایش پیشرفت های تکنولوژیک در سطح جهان، مقوله ی جدیدی از حوادث غیر مترقبه بـه نام بلایای طبیعی ـ تکنولوژیک، یا « na- tech » ، در متون علمی توصیف شده است . بلایای na- tech به بلایای طبیعی اطلاق می شود که منجر به اورژانس های تکنولوژیک می گردد مانند آتش سوزی های شهری ناشی از حرکات زمین لرزه، یا آلودگی هـای شیمیایی ناشی از سیل . که به طور مفصل در اصـل مقالـه بـه موضـوع پرداختـه شـده اسـت . آمـاده سـازی در مقابـل حـوادث بیوتروریستی و حملات هسته ای میکروبی شیمیایی، نمونه ی کاملِ یک وضعیت دشـوار و بحرانـی در سـلامت عمـومی جامعـه محسوب می شود و در واقع چگونگی ایجاد انگیزه در مردم برای پیشگیری از مشکلات سلامتی مربـوط بـه ایـن گونـه حـوادث می باشد . این طبیعت آدمی است که بگوید » واقعه بیوتروریستی و حملات هسته ای میکروبی شیمیایی بـزرگ هرگـز ایـن جـا اتفاق نمی افتد « و خود را آماده نسازد . متاسفانه اغلب سازمان ها و مسئولان اولویت زیادی برای آماده سازی در مقابل ایـن گونـه حوادث فاجعه آمیز، که نادر هستند، قائل نیستند . علاوه بر این، فواید آماده سازی گـاهی تـا زمـانی کـه حادثـه بیوتروریـستی و حملات هستهای میکروبی شیمیایی اتفاق نیفتاده ظاهر نمی شود . جامعه شناسان به این نکته واقفند کـه درک عمـوم از خطـر ، همیشه مرتبط با خطر واقعی نیست، و خطر ها اغلب دست کم گرفته می شوند . به عنوان مثال بـسیاری از مـردم حتـی پـساز وقوع سیل های مکرر به زندگی در زمین های در معرض خطر سیل ادامه می دهند و میلیون ها تن از مردم به نواحی زلزله خیـ ز نقل مکان می کنند . فواید پیشگیری کارآمد در مقایسه ی آمار مرگ و میر و ناتوانی اثر چشمگیری دارد که لزوم توجه و ضرورت آگاهی بیشتر مردم و مسئولین زا نشان میدهد .