سال انتشار: ۱۳۸۳

محل انتشار: همایش ملی قنات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

ساسان نوروزی – کارشناس ارشد مرمت بناها و بافت های تاریخی

چکیده:

فلات مرکزی ایران یکی از کهن ترین مانگاههای شناخته شده بشر بوده و با اینکه سخت ترین شرایط زیست در بخشهای از سرزمین حاکم است مردمان ان توانسته اند با درکی اسطوره ای از هستی در انقلابی شگرف ساختار پیچیده اجتماعی خود را بر پایه شناخت ، پذیرش و بهره گیری توام با احترام از طبیعت سامان بخشد. یکی از دستاوردهای این انقلاب مدیریت معطوف به روشهای تحصیل و بهره گیری از منابع آب بالاخص تکنیک کاریز بوده است با مطالعه در ساختار این پدیده به این نتیجه می رسیم که کاریز تنها می تواند در جامعه ای با مدیریت منسجم ، نظام طبقاتی شکل یافته، نظام کشاورزی و آبیاری هماهنگ و دارای بینش ویژه نسبت به زمین ، نور و آب شکل بگیرد. شکل گیری کاریز تاثیر متقابلی بر بستر خود نگرش جامعه ، نوع مدیریت و ساختار اجتماعی ، روابط انسانی و کالبد فضایی زیستی ، چه در شهر و چه باغها و کشت زارها و طبیعت پیرامون نهاده است از بررسی تاثیر متقابل کاریز و فضای پیرامون به شکل اخص بر تاثیر کاریز به شکل گیری فضاهای شهری خواهیم رسید. استخوان بندی شهرهای فلات مرکزی ایران کاملا بر مبنای منابع آب به ویژه کاریز بوده است ، بازارها ، گذرها، معابر، راسته های اصلی ، سلسله مراتب دسترسی حتی اجزا و عناصر شهری همچون مساجد، حمام ها ، برج ها و باروها و خندق ها ، دروازه ها، کاروانسراها، و خانه ها حتی در جزئیات معماری همه و همه متاثر از ویژگی های این روش دسترسی آب بوده است.