نمایه گذاری ISI و Scopus

Scopus و ISI نمایه های استنادی معتبر و شناخته شده ای هستند که محققین بسیاری برای بررسی پیش زمینه تحقیقات خود از آنها اطلاعات میگیرند و در نهایت علومی که ایجاد میشوند را در آنها منتشر می نمایند. اما تفاوت های این دو پایگاه اطلاعاتی چیست؟ کدامیک معتبرترند؟ آیا اطلاعاتی مربوط به ارجاع (citation)، در هردو سایت قابل بازیابی هستند؟ شاخصهای اعتبارسنجی این دو نمایه چیست؟

جز این دو، پایگاه های اطلاعاتی دیگری نیز کاربری مشابه دارند؟ موسسه اطلاعات علمی ” مقالات و داده های ارجاع به انواع نشریات انگلیسی زبان در زمینه های پزشکی، تکنولوژی و علوم راهر ساله ارزیابی می کند. این موسسه تحت نظارت کمپانی تامسون رویترز فعالیت یی کند. طبق تعریف این موسسه از خودش ؛ تامسون رویترز (ISI) وب سایت دانش (-Web of SCI ENCE) امروزه پلت فرم برتر در پژوهشی و یافتن اطلاعات علوم زیستی، علوم اجتماعی، هنر و علوم انسانی است. مهمترین شاخص این پایگاه داده، فاکتور تاثیر “(IF) است به مفهوم میانگین ارجاعات سال اخیر به مقالات چاپ شده در یک نشریه خاصی در دو سال قبل، برای مثال فاکتور تاثیر برای یک نشریه به معنای آن است که به صورت میانگین به هر مقاله قابل ارجاع در نشریه در دو سال قبل یکبار ارجاع داده شده است. نتایج این بررسی هر ساله در جولای به صورت آنلاین در دسترس محققان قرار می گیرد. تفاوت اول این دو نمایه در پوشش مقالات است، در برخی بررسی ها پوششی کلی SCOpuS را بیست درصد بیشتر از ISI اعلام کرده اند، بررسیهای دیگر نشان میدهند که تفاوتهای پوشش دهی این دو نمایه تفاوت های موضوعی هستند، مثلا در حوزه هنر، اجتماعی و انسانی از نظر محتوا وهدف ISI برتری نسبی را از آن خود کرده اما در همین موضوعات براساس شاخص های مدیریت و اعتبار پدیدآوردندگان مقاله و یا اثر خاصی Scopus برتری دارد. اما آنچه مسلم است Scopus به مقالاتی که پیش از آغاز به کارش چاپ شده اند(۱۹۹۵) ایجاد شده اند دسترسی ندارد. شاخص دیگری که این دو نمایه را در مقابل هم می گذارد سهولت دسترسی و به روز بودن سیستم است که در این مورد Scopus بر ISI پیشی گرفته است. همانطور که ملاحظه کردید، فاکتورهای تاثیری که دو نمایه از ان بهره میبرند متفاوت هستند. در محاسبه شاخصی SJR کیفیت ارجاعات، ارجاع به خود، مدت زمان، آنالیز نوع و تعداد مقالات را در نظر گرفته میشود. از مهمترین نقدهای وارده به شاخص IF میتوان به “عدم لحاظ کیفیت ارجاع”، “شامل شدن ارجاع به خود” و “آنالیز تنها نشریات انگلیسی زبان ” اشاره کرد. در نتیجه IF تنها یک شاخصی برای اعتبار سنجی است و همیشه مهمترین شاخص نیست و عوامل بسیاری موجب ایجاد تعصب در مقدار واقعی این شاخص می شود. فاکتورهای دیگری مانند Journal Rank ، Article Influence و H-Index نیز باید مورد توجه قرار گیرند. باید به اعتبار علمی محققینی که در نشریه خاصی مقاله چاپ میکنند و اندازه جامعه مخاطب نشریه توجه کرد