مقاله نگاهي به شعر و انديشه طاير شيرازي که چکیده‌ی آن در زیر آورده شده است، در بهار ۱۳۸۸ در شعر پژوهي (بوستان ادب – علوم اجتماعي و انساني ) از صفحه ۵۱ تا ۷۲ منتشر شده است.
نام: نگاهي به شعر و انديشه طاير شيرازي
این مقاله دارای ۲۲ صفحه می‌باشد، که برای تهیه‌ی آن می‌توانید بر روی گزینه‌ی خرید مقاله کلیک کنید.
کلمات مرتبط / کلیدی:
مقاله طاير شيرازي
مقاله حسن خان
مقاله حاجي ابراهيم خان
مقاله بازگشت ادبي

نویسنده(ها):
جناب آقای / سرکار خانم: جوكار نجف
جناب آقای / سرکار خانم: دهباشي جابر

چکیده و خلاصه‌ای از مقاله:
نوشتار «نگاهي به شعر و انديشه طاير شيرازي» داراي ده عنوان اصلي است كه عبارتند از: مقدمه، پيشينه تحقيق، معرفي پدران و نياكان طاير و جايگاه سياسي و اجتماعي آنان، نام و تخلص شاعر، شرح حال وي، ويژگي هاي اخلاقي و دانش و هنرها، شعر و شاعري طاير، مضامين اشعار، بررسي ديوان اشعار و معرفي نسخه هاي موجود و نتيجه گيري.
حسن خان، ملقب به طاير شيرازي، از شاعران دوره بازگشت ادبي است. وي برادر زاده حاجي ابراهيم خان كلانتر است كه در اواخر دوره زنديه و اوايل قاجاريه، قدرت و نفوذ فراوان داشت. با آنكه طاير شيرازي صاحب ديوان شعر بوده است، تنها در تذكره ها و به طور گذرا معرفي شده است؛ در حالي كه مطالعه و بررسي دقيق شعر وي، از نظر ادبي، فرهنگي و تاريخي داراي فوايد بسياري است.
علاوه بر تذكره ها، سيد امير حسن عابدي در شماره ۱۴ مجله قند پارسي سال ۱۳۷۸، کوتاه نوشته اي در شرح حال شاعر و شعر وي آورده است.
تذكره ها و ديگر منابعي كه از طاير ياد كرده اند نام وي را حسن خان، حسنعلي خان و محمدحسن خان آورده اند، اما به نظر مي رسد «حسن خان» ترجيح دارد، زيرا در ديباچه ديوان كه نويسنده آن از جزييات زندگي شاعر مطلع بوده است، همين نام آمده است.
خاندان طاير از زمان حاجي هاشم، جد طاير، در شيراز صاحب قدرت و نفوذ گشته اند. پس از آن حاجي ابراهيم خان، عموي طاير در اوايل دوره قاجار به صدر اعظمي ايران رسيد. برخي از تواريخ دوره قاجار از انتساب اين خاندان به حاجي قوام الدين، ممدوح حافظ، سخن گفته اند و براي نوشته خود سند و دليلي ذكر نكرده اند.
پس از آنكه فتحعلي شاه قاجار در سال ۱۲۱۵ ق. از حاجي ابراهيم خان، صدر اعظم خود، بدگمان شد و دستور قلع و قمع او و بستگانش را داد، طاير نيز به امر آن پادشاه نابينا شد. وي مدتي پس از نابينايي، از شيراز به اصفهان منتقل شد. در سال ۱۲۲۸ ق. محمد علي ميرزاي دولتشاه، وي را از اصفهان به كرمانشاهان فرا خواند و طاير تا پايان عمر (۱۲۴۷ق.) در همانجا ماند.
از طاير، ديوان شعري به جا مانده است كه شامل يك ديباچه و نزديك به ۵۷۰۰ بيت در قالب هاي قصيده، غزل، قطعه و رباعي است. قصايد وي بيشتر در مدح، به ويژه مدح محمدعلي ميرزا فرزند فتحعلي شاه است. مضمون غزليات وي عشق و حالات عاشق و معشوق است و در برخي از قطعات سربسته به هجو اين و آن پرداخته است. قصايد طاير تحت تاثير شاعران قرن ششم به ويژه انوري است و در غزل از حافظ و سعدي و همچنين شاعران مكتب وقوع تاثير پذيرفته است.
تاکنون شش نسخه از ديوان طاير شناسايي شده است،که عبارتند از:
۱- نسخه مجلس (به شماره ۱۰۱۷) ۲- نسخه اهدايي حکمت به دانشگاه تهران (به شماره ۱۳۶ حكمت) ۳- نسخه کتابخانه شهيد دستغيب شيراز (به شماره اختصاصي ۷۷۰) ۴- نسخه کتابخانه دانشكده ادبيات دانشگاه تهران (به شماره ۱۷۷ج) ۵- نسخه موزه ملي دهلي نو (به شماره ۲۵۶/۷۴) ۶- نسخه موزه بريتانيا (به شماره or 8009).