سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: اولین همایش ملی مدیریت بحران زلزله در شهرهای دارای بافت تاریخی

تعداد صفحات: ۱۰

نویسنده(ها):

حمید مهرنهاد – عضو هیئت علمی دانشکده عمران دانشگاه یزد
علی زارع پور – کارشناس مسئول شبکه لرزه نگاری یزد

چکیده:

در راستای توسعه شبکه لرزه‌نگاری کشوری و به دلیل وجود گسل‌های مهمی در استان یزد از قبیل گسل دهشیر، گسل بهاباد، گسل شمال یزد، گسل نای بند و کلمرد و … همچنین همجواری با مناطق لرزه خیز جنوب، شرق، جنوبشرق کشور لزوم ایجاد شبکه لرزه‌نگاری در استان یزد مشهود بود. شبکه لرزه‌نگاری یزد از تاریخ ۱۳۷۷/۵/۱۵با ۴ ایستگاه لرزه نگار، ۳ مولفه‌ای با لرزه نگارهای پریود کوتاه (Short Period) شروع به کار نمود. این دستگاه‌ها کلیه زلزله‌های رخ داده در محدوده استان یزد و استانهای همجوار با هر بزرگی ثبت می‌کنند.
تا پیش از راه اندازی شبکه لرزه نگاری یزد تنها اطلاعاتی که از زلزله‌های رخ داده در محدوده استان در دسترس بودمحدود به اطلاعات موجود کتب تاریخی و زلزله‌های ثبت شده توسط ایستگاه‌های لرزه نگاری بین المللی می‌شد. با توجه به بعد مسافت، این دستگاهها تنها زلزله‌های با بزرگی حدودا بالای۵/۳ ریشتر از منطقه را ثبت و گزارش کرده‌اند.
به همین دلیل، از دیر باز این منطقه از نظر فعالیت لرزه‌خیزی بعنوان منطقه‌ای آرام و کم خطر در نظر گرفته می‌شد. ولی اطلاعات ثبت شده در شبکه لرزه نگاری یزد گویای مطلب دیگری است.
ثبت تعداد ۴۳۱۹ زلزله در محدوده‌ای به شعاع ۳۰۰ کیلومتر از شهر یزد در فاصله زمانی کمتر از هشت سال یعنی ۱۳۷۷/۵/۱۵ تا ۱۳۸۴/۵/۳۱ نشانگر آن است که استان یزد را نمی‌توان از نظر لرزه‌خیزی منطقه‌ای آرام و کم خطر در نظر گرفت.
گرچه بزرگی بیشتر این زلزله‌ها کمتر از ۳ ریشتر می‌باشد ولی وجود مناطق لرزه‌خیزی مانند بهاباد، بافق، طبس و خرانق و گسلهای مهمی مانند گسل انار (شرق یزد) و گسل دهشیر (غرب یزد) که از پتانسیل لرزه‌ای بالایی برخوردار است می‌توان استان یزد را جز مناطق با خطر نسبی بالا قلمداد نمود.
وقوع زلزله ویرانگر بم زنگ خطر بسیار جدی برای شهرهای دارای بافت تاریخی مانند استان یزد است. شباهت زیاد بین وضعیت ساختمانهای بم، قبل ازوقوع زلزله وشهر یزد، جدی بودن این زنگ خطر را جلوه‌گر می‌سازد هر چند وجود ارگ تاریخی بم با عمری بیش از ۲۵۰۰ سال برای ساکنین این منطقه چنین باوری را پدید آورده بود که منطقه بم از خطر زلزله‌های ویرانگر در امان است اما از آنجاییکه قدیمی ترین بنای موجود در استان یزد مسجد جامع فهرج با عمری حدود ۱۴۰۰ سال می‌باشد و اطلاعات دقیقی از زلزله‌های تاریخی استان در دست نمی‌باشد لزوم مطالعات دقیق تر و نیز توجه جدی تر به مسئله مقاوم سازی ساختمانها در برابر زلزله امری کاملاً مشهود می‌نماید.