سال انتشار: ۱۳۸۱

محل انتشار: همایش ملی ارگونومی در صنعت و تولید

تعداد صفحات: ۸

نویسنده(ها):

مژگان نیک روان مفرد – پژوهشگر و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن

چکیده:

هر فرد برای اینکه بتواند به فعالیت های مورد نظر خود بپردازد، نیاز به حداقل فضای لازم دارد، به گونه ای که بدون آسیب دیدن ویا آسیب رساندن به سایر افراد و اشیاء اطراف خود، قادر
به حرکت و فعالیت باشد . لذا، در دست داشتن اندازه های بدن انسان ( آنتروپومتری ) و مجموعه ای متشکل از ابعاد جسمی و فیزیکی همراه با دیگر ویژگیهای او مانند ارتباط با افراد دیگر واشیاء و لوازم اطرافش ( ارگونومی ) ، دارای اهمیت بسزایی در برقراری و حفظ شرایط آسایش و ایمنی فرد در یک سیستم .میگردد
گرچه انسانها اندازه های متفاوتی دارند، لیکن این اندازه ها در مناسب سازی و تعیین ابعاد لوازم، فضاها، فاصله های دسترسی و حریمها . نقشی اساسی دارند . در طرحهای معماری، سعی براین است تا اساس کار که روی آسایش انسان بنا گردیده در وهله نخست، با کاهش نگرانیهای فرد در برابر وضعیت جسمی خود، توام باشد . این امر بویژه، در طراحی برای شرایط خاص، نوع فعالیت و سنین متفاوت وبرای تواناییهای محدودتر، از درجه اهمیت بالاتری برخوردار می گردد . برخورداری از ایمنی جسمی به هنگام حرکت و سکون و ضرورت استفاده بهینه از لوازم، تجهیزات و فضاها موجب گردیده تا مطالعات و تحقیقات بیشتری توسط پژوهشگران جهت تامین نیازهای اطلاعاتی علوم مختلف در این زمینه، انجام شود . لیکن بررسی سازگاری این اطلاعات، و طرحها و تولیداتی که بر اساس آنها تهیه می شوند با شرایط و نیازهای هر کشور ضروری .است نظر به اهمیت وجود اطلاعات پایه در زمینة دانش مهندسی انسانی و حرکت موجب گردید تا در مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن نسبت به تهیه آماری از آن دسته از ابعاد بدن انسان ایرانی که بیشترین استفاده را در طراحی معماری دارا می باشند، اقدام شود . در این تحقیق تعداد ٢٨ اندازه از ابعاد بدن، از حدود ١٥٠٠ نمونه ( زن – مرد ) از قومیتهای گوناگون مورد اندازه گیری قرار گرفتند . نتایج اطلاعات گردآوری شده، پس از تحلیلهای آماری و پردازش رایانه ای، به شکلجداول، نمودار و جداول مربوط به گامها از %٥ تا %٩٥ ارائه شده اند . در تحلیلی دیگر، نتایج کسب شده با مقادیر مشابه که توسط دیگر موسسات مرتبط با موضوع در جهان ارائه گردیده اند، مورد مقایسه قرار گرفته و موارد تفاوت به صورت مقدار عددی بیان شده اند . در تحقیقاتی دیگر این اطلاعات همراه با اصول ونکات دیگری به صورت استاندارد و ضوابط ابعادی برای طراحیمعماری ارائه شده اند که تعدادی از آنها ومواردی چند از کاربرد آنها در این مقاله بیان میگردد . از اطلاعات ارگونومی ایران علاوه بر تهیه ضوابط ابعادی برای طراحی معماری وتولید اجزا ساختمانی و لوازم وتجهیزات، و چیدمان فضاها، می توان در سایر علوم و برای طراحی ابزارهای کار،لوازم ارتوپدی، ورزشی، تهیه پوشاک، طراحی وسایل نجات، خودرو، قطار،وغیره، و ارائه ضوابط ابعادی برای سفارشات و تبادلات تجاری با خارج، وبسیاری موارد دیگر استفاده .نمود