سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: دومین سمینار پژوهشی گوسفند و بز کشور

تعداد صفحات: ۱۳

نویسنده(ها):

محمدرضا کیان زاد – اعضاء هیئت علمی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور
علی اکبر قره داغی – اعضاء هیئت علمی موسسه تحقیقات علوم دامی کشور

چکیده:

ارزش ناخالص ملی تولیدات گوسفند و بز سال ۱۳۸۰ کشور بالغ بر ۷/۶ میلیارد دلار برآورد شده است. این درآمد حاصل از تولید ۴۰۰ هزار تن گوشت قرمز، ۸۲۰ هزار تن شیر، ۶۰ هزار تن پشم ،
۸۴۰۰ تن کرک و مو، ۲۲ میلیون جلد پوست و ۱۸۸ هزار تن امعاء و احشاء بوده است . بر اساس آمار مرکز آمار ایران، نسبت جمعیت روستایی به کل جمعیت کشور از ۴۲/۱ درصد در سال ۱۳۷۰ به ۳۳/۳ درصد در سال ۱۳۸۲ کا هش یافته است . تعداد بهره برداران بخش پرورش گوسفند و بز نیز با ۳۲/۲ درصد کاهش از ۲/۳ میلیون نفر به ۱/۵۶ میلیون نفر رسیده است . سهم جمعیت عشایر کشوراز حدود ۳۸ % در سال ۱۳۴۲ به ۲/۱ درصد جمعیت کشور در سال ۱۳۷۶ تقلیل یافته است . در سر شماری کشاورزی سال ۱۳۸۲ مجموع گوسفند و بز کشور ۵۷/۳ میلیون راس بدست آمده است . بالغ بر ۲۶ نژاد گوسفند و ۷ نژاد بز در کشور وجود دارد و تنوع گوسفندان موجود کشور در بین گوسفندان دنبه دار جهان منحصر به فرد می باشد . پرورش گله های عشایری و اغلب گله های روستایی بصورت سنتی و کم بازده است . پرورش نیمه صنعتی گوسفند و بز بطور اغلب در پرورابندی ها و نگهداری در مزارع است . در معدودکشت و صنعت های بزرگ کشور پرورش گوسفند و بز بصورت صنعتی است و مدیریت آنها دولتی و یا تعاونی است . در حال حاضر نا آشنایی با فن آوریهای روز، مشکلات اقتصادی و کم سوادی بهره برداران حرفه گوسفنداری، سبب کاهش روز افزون بازده اقتصادی آن شده است . از طرفی توسعه شهر نشینی و جاذبه های شهری موجب کاهش دلبستگی نسل جوان به این حرفه و روی آوردن آنان به حرفه های دیگر شده است .پیش بینی می شود، در صورت ادامه یافتن روند کنونی، در ده سال آینده بقای این حرفه با خطرجدی روبرو شود و کاهش سهم ۵۰ درصدی تولید گوشت قرمز و نیز سهم اشتغال مولد آن، برای جامعه جبران ناپذیر خواهد بود . براساس بررسی ها و مطالعات بعمل آمده، مشکلات و مسایل متعددی بر سر راه توسعه حرفه گوسفند داری وجود دارد . متاسفانه علیرغم وجود سازمان ها و دستگاههای متعدد و مرتبط با حرفه گوسفند داری همچون معاونت امور دام، سازمان دامپزشکی، شرکت پشتیبانی، مراکز و موسسات تحقیقاتی، واحد های آموزشی، ترویجی، امور عشایری، خدمات روستایی، سازمان جنگلها و مراتع، بانک ها، دانشگاهها، وزارت بازرگانی، وزارت صنایع و
وزارت تعاون، نه تنها این حرفه توسعه نیافته بلکه با خطرجدی برای بقا و ادامه حیات روبرو شده است. نبود متولی موثر و کارآمد جهت سیاست گذاری، برنامه ریزی، هماهنگی و نظارت بر فعالیتهای دستگاههای ذیربط، مهمترین معضل این حرفه محسوب می شود . ارایه راهکارهای مناسب برای حفظ، احیا و توسعه حرفه گوسفند داری در کشور بر انجام اقدامات کوتاه، میان و بلند مدت استوار است . در اقدامات کوتاه مدت بایستی هدف اصلی افزایش بازدهی اقتصادی واحد ها از طریق بکار گیری فن آوریهای روز برای افزایش ضریب بره گیری از ۰/۷ کنونی به ۱/۴ باشد . همزمان با آن لازمست اقدامات مناسبی برای توسعه تشکل های صنفی، حمایت های مناسب از قبیل ارایه تسهیلات بانکی کم بهره با باز پرداخت طولانی مدت، توسعه خدمات بیمه ای و خرید تضمینی محصولات تولیدی صورت پذیرد . در میان و بلند مدت، ضمن توسعه سیس تم های نیمه صنعتی، با تمهیدات اصلاح نژادی و با بکار گیری فن آوریهای پیشرفته در جهت بهبود خصوصییات رشد، بازده تولید مثل، بهبود بازده غذایی و بهبود کمی و کیفی لاشه، می توان توسعه پایدار این حرفه را تضمین نمود . معرفی و توسعه سیستم های صنعتی پرورش گوسفندان گو شتی و بز های شیری، برای جلب سرمایه گذاران علاقمند و فارغ التحصیلان رشته های دامپروری نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.