سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: دهمین کنگره علوم خاک ایران

تعداد صفحات: ۲

نویسنده(ها):

احسان رنجبر – کارشناس ارشد خاکشناسی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس
اکبر ریاحی – کارشناس ارشد مدیریت مناطق بیابانی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری اس
حسین آهنی – کارشناس ارشد RS و GIS اداره کل منابع طبیعیو آبخیزداری استان فارس
مرضیه رستگار مقدم – کارشناس زمین شناسی

چکیده:

خاک های شور و قلیایی در استان فارس گستره ای برابر با ۹۵۰ هزار هکتار را در بر گرفته است . در اینگونه خاک ها بدلیل وجود شرایط نامناسب فیزیکو شیمیایی، پایین بودن سفره آب زیرزمینی، فراهم نبودن آب مناسب برای کشاورزی و نیز وجود گنبدهای نمکی فعال و غیر فعال، کشاورزی و تولید محصولات زراعی و مرتعی امکان پذیر نمی باشد . همچنین ناپایدار بودن اکوسیستم منطقه بدلیل حاکمیت اقلیم خشک و نیمه خشک، پراکنش نامناسب زمانی و مکانی بارش و بالا بودن تبخیر و تعرق، باعث پر رنگ تر شدن بحران شوری و فرسایش شده است که پی آمد این حادثه ، ایجاد مشکلات اجتماعی زیادی همچون فقر و مهاجرت خواهد بود . از این رو، راهکار مناسبی که با توجه به این شرایط می تواند ما را در بهره برداری و احیا خاک های شور و ایجاد زمینه ای برای بالا بردن کیفیت زندگی مردمان این سرزمین ها یاری رساند، الگوبرداری از وضعیت اکولوژیکی منطقه و یافتن گونه گیاهی مناسب می باشد . سازگاری با اقلیم منطقه و سودمند بودن از دیدگاه اقتصادی و زیست محیطی، ویژگی هایی هستند که بایستی گونه گیاهی انتخاب شده در این الگوبرداری از آنها برخوردار باشد . بر اساس این ویژگی ها گز شاهی ) ) Tamarix aphylla که از لحاظ خاستگاه اکولوژیکی بومی مناطق خشک و بیابانی و خاک های نسبتا شور است ( امتحانی (۱۳۷۱ بعنوان گونه گیاهی مناسب در این پژوهش انتخاب گردید . گز شاهی عمدتا برای مهار شنهای روان و ایجاد باد شکن در اطراف مزارع کشت می شود و در سی سال گذشته در پروژه های کنترل فرسایش بادی مورد توجه سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور بوده است . همچنین از گز شاهی برای مبارزه بیولوژیک با شوری خاک و احیا اینگونه خاک ها، تهیه چوب و نئوپان و خوراک دام استفاده می شود . برای عملی کردن این هدف و با در دست داشتن اطلاعات جغرافیایی و همچنین بررسی ویژگی های فیزیکو شیمیایی خاک و یافتن همبستگی آنها با رشد و پراکنش گز شاهی، اقدام به پهنه بندی اراضی شور و قلیایی و پراکنش این گونه گیاهی نمودیم . در این راستا با بکارگیری ابزارهای سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای، لایه های موردنظر فراهم شد و با استفاده از نرم افزارهای GIS ، داده های جغرافیایی و مکانی و نیز مولفه های درنظر گرفته شده، مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته شد .