سال انتشار: ۱۳۸۴

محل انتشار: دومین کنگره انجمن ژئوپلتیک ایران

تعداد صفحات: ۲۸

نویسنده(ها):

علی محمد پور – دانشجوی دوره دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

چکیده:

در حال حاضر جمعیت مسمانان جهان به بیش از یک میلیارد نفر رسیده است و بر اساس اناری که از منابع مختف ارائه شده است شیعیان حداقل حدود ۲۰ درصد این جمعیت یعنی جمعیتی بیش از دویست نفر را تشکیل داده اند.
از نظر تاریخی شیعه اگر چه از کشور های عربی و بطور مشخص، سرزمین عراق نشات گرفت اما به سرعت در ایران، پاکستان، افغانستان، بخشهایی از هند و دیگر کشورهای اسلامی وسعت فراوانی پیدا کرد.
تشیع که از اوان پیدایش پدیده ای مذهبی، سیاسی بوده است تا دینی،توسط ایرانیان در سده نخست اسلامی پشتیانی شد که با تکیه بر آن با دستگاه خلافت رویارویی کردند. در دوره صفوی هم با افراشتن آن مردم را به پایداری در برار عثمانی برانگیختند. تا این مقطع، شیعه کارکرد تاریخی خوبی داشته است، اما از دوره قاجار مناسبات سیاسی و اجتماعی و اقتصادی جهان دگرگون شد و شیعه نیز کارکرد شایسته خود را از دست داد.
اما بعد از دهه هفتاد(۱۹۷۹ م) وقوع انقلاب اسلامی در ایران و جنگ داخلی در لبنان، شیعه را به عنوان یک عامل ژئوپلیتیک مطرح ساخت. بعد از حمله آمریکا به عراق نیز قدرت معنویت و نقش مذهب در حیات سیاسی منطقه خاورمیانه برای بار دوم نگاه ها را معطوف به مساله تشعیع نموده است.