سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: دهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات

تعداد صفحات: ۱

نویسنده(ها):

همایون کانونی – موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر
علیرضا طالعی – پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
سید علی پیغمبری – پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
سید محمود اخوت – پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده:

نخود زراعی پس از نخود فرنگی دومین گیاه مهم از گروه حبوبات سرما دوست در دنیا است که در بیش از ۳۳ کشور جهان کشت می گردد . بیماری برق زدگی (Ascochyta rabiei(Pass.) Lab) مخرب ترین عامل تنش زنده در زراعت نخود بوده و لازم است توجه ویژه ای به اصلاح واریته های مقاوم به این بیماری معطوف گردد.وجود تنوع ژنتیکی برای مقاومت به بیماری برق زدگی در جنس نخود (Cicer spp.)،انگیزه اصلاح ارقام مقاوم به برق زدگی و توسعه کشت پاییزه این گیاه را به منظور افزایش عملکرد دانه ایجاد نموده است . این بررسی با اهداف تعیین تعداد ژن های کنترل کننده مقاومت به برق زدگی در نخود و نوع عمل این ژن ها در مرکز بین المللی تحقیقات کشاورزی در مناطق دیم (ایکاردا) اجرا شد. نتایج F2، F1 و F3 حاصل از تلاقی نخود محلی بیونیج و لاین ICC12004 ،به همراه والدین در طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار تحت آلودگی مصنوعی در شرایط گلخانه کشت شدند . نتایج نشان داد که در نسل های F2 و F3 نسبت بوته های حساس به مقاوم اختلاف معنی داری با نسبت های مورد انتظار ۷:۹ و ۳:۵ نداشتند . آزمون فین بر اساس میانگین واریانس خانواده های F2:3 نشان داد که یک یا تعداد معدودی ژن بزرگ اثر در جمعیت در حال تفرق و واکنش را کنترل می کنند. تجزیه میانگین نسل ها برای مقاومت به برق زدگی حاکی از آن بود که در تلاقی حاضر اجزای افزایشی نقش اصلی را در تنوع مقاومت ایفا می کنند .اثرات غالبیت (h) و اثرات متقابل غالبیت × غالبیت (l) دارای علامت های مختلف بوده و لذا ممکن است اپیستازی از نوع دوگانه وجود داشته باشد . با توجه به این نتایج ، ژنوتیپ والد مقاوم (ICC12004) را می توان به صورت R1R1R2R2 در نظر گرفت. با استفاده از یافته های حاصل از این بررسی و بر اساس اطلاعات موجود در خصوص ژنتیک این بیماری می توان برنامه های اصلاحی مناسب جهت تجمیع ژن ها و هرمی کردن آنها برای ایجاد مقاومت چندگانه در نخود طراحی کرد . در ادامه این تحقیق، به منظور مکان یابیQTL های مربوط به مقاومت به بیماری برق زدگی و تعیین سهم هر کدام از QTL ها در تنوع فنوتیپی این صفت، جمعیت نسل F2 برای ارزیابی ژنوتیپی و خانواده های F2:3 برای ارزیابی فنوتیپی بررسی شدند. نقشه پیوستگی به وسیله ۵۸ نشانگر SSR و یک نشانگر مورفولوژیک (رنگ گل ) تهیه شد . از سطح زیر منحنی گسترش بیماری به عنوان معیار سنجش مقاومت به بیماری در نسل های F2 و F3 استفاده شد . تجزیه پیوستگی نشانگرها را به هشت گروه پیوستگی برابر با تعداد کروموزوم های نخود منسوب نمود. در این بررسی برخلاف نتایج سایر مطالعات، نشانگر رنگ گل درهیچکدام از گروه های پیوستگی قرار نگرفت. به روش مکان یابی فاصله ای مرکب، نواحی ژنومی و مکان عوامل ژنتیکی مرتبط با واکنش در برابر برق زدگی مشخص شدند . سه QTL در گروه های لینکاژی ۳، ۴ و ۶ مجموعاً ۴۶/۵ در صد از واریانس واکنش به برق زدگی را توجیه کردند . با توجه به نتایج حاصل ، می توان از این نشانگرها برای متمایز کردن ژرم پلاسم مقاوم در برنامه های اصلاحی آینده استفاده کرد.