سال انتشار: ۱۳۸۶

محل انتشار: اولین همایش GIS شهری

تعداد صفحات: ۱۶

نویسنده(ها):

بهرام محمدی گلرنگ – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان – مشهد
محمد کاظمی – عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان
مژگان مشایخی – کارشناس ارشد پژوهشی

چکیده:

فرسایش در حوزه های آبریز سبب از بین رفتن قشر سطحی خاک وکاهش اراضی مزروعی می گردد . رسوبات ناشی ازحوزه های آبریز فرسایشً معمولاپس از بارندگی ها به رودخانه رسیده و با رسوبات ناشی از فرسایش دیواره بستر رودخانه همراه می شوند . این رسوبات تاسیسات آبی احتمالی در مسیر رودخانه را تحت تاثیر قرار داده و عمر مفید مخازن را به مخاطره می اندازد . مقدار تولید رسوب بستگی به عوامل متعددی از قبیل سطح حوزه آبریز،پوشش گیاهی،زمین شناسی،توزیع زمانی و مکانی بارندگی و شدت و مدت آن دارد . مکانیزم حمل رسوبات تولید شده توسط
رودخانه نیز در مقدار رسوبگذاری در مخازن موثر می باشد . روشها و مدل های مختلفی برای ارزیابی و تهیه نقشه فرسایش وجود دارد،استفاده از مدل های فرسایش نیاز به اطلاعات دقیق در حوزه مورد مطالعه دارد . مشخص نمودن درجه فرسایش پذیری در حوزه و نمایش آن بصورت نقشه در محیط GIS در مدیریت بهینه از منابع آب و خاک در حوزه موثر می باشد .
بًرای ارزیابی فرسایش در حوزه های آبریز معمولااز رًوابط تجربی استفاده می گردد این روابط معمولابصورت الگوریتمی از عوامل فرسایش هستند که توسط روشهای همبستگی از داده های تجربی بدست می آیند . با توجه به اهمیت مطالعات رسوب درحوزه سد مخزنی شهید یعقوبی واقع در شهرستان تربت حیدریه استان خراسان رضوی،مبادرت به ارزیابی عملیات آبخیزداری اجرا شده در حوزه و بررسی تغییرات رسوب گذاری طی سالهای اجرای طرح آبخیزداری نمودیم .
در این ارزیابی در ابتدا کلیه طرحهای آبخیزداری اجرا شده در حوزه جمع آوری گردید،سپس با توجه به پیش بینی میزان رسوب در حوزه سد،که توسط مدیریت آبخیزداری برآورد گردیده است نسبت به بررسی میزان رسوب در حوزه توسط روشهای تجربی اقدام نمودیم . و با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی ) ) G.I.S نقشه فرسایش حوزه ترسیم و بر این اساس حوزه فوق به مناطق با فرسایش شدید،متوسط و عادی تقسیم بندی شده که این کار در تعیین نوع اقدامات اجرایی پیشنهادی در حوزه،نحوه مدیریت در زیر حوزه ها و در برنامه ریزی های شهری و روستایی بسیار حائز اهمیت می باشد . در اصل مقاله به نحوه تهیه نقشه فرسایش حوزه در سیستم اطلاعات جغرافیایی و کاربرد آن در حوزه سد شهید یعقوبی خواهیم پرداخت