سال انتشار: ۱۳۸۵

محل انتشار: دومین همایش زمین شناسی کاربردی و محیط زیست

تعداد صفحات: ۱۱

نویسنده(ها):

محمد صادق طالبی – استادیار دانشگاه آزاد میبد– گروه کارتوگرافی
پانته آ گیاه چی – دانشجوی دکتری جغرافیای طبیعی واحد علوم و تحقیقات

چکیده:

یک سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، یک سیستم رایانه ای برای مدیریت داده های فضایی (مکانی) است. عامل مشخص کننده ای که این تکنولوژی را از سایر سیستم های ذخیره و بازیافت اطلاعاتی متمایز می کند، نحوة نگرش آن به مکانهای جغرافیایی است، با این ویژگی، GIS به عنوان یک فن آوری جدید، تبدیل به صنعتی پویا در تجزیه و تحلیل داده‎های کمی و کیفی و طراحی انواع تصاویر جغرافیایی گشته است.
هدف نهایی در اکثر پروژه های سیستم های اطلاعات جغرافیایی، ترکیب داده های مختلف از منابع گوناگون به منظور توصیف، آنالیز پدیده ها یا ایجاد نقشه هایی جدید است که می توانند نهایتاً در تصمیم گیری ها مورد استفاده قرار گیرند. تهیة نقشه های با الویت بندی برای انتخاب مکان مناسب جهتاحداث سازه یا اجرای پروژه هایی مثل نیروگاه، سد، دفن زباله، عبور خط لوله، انتقال نیرو، توسعة شهری و پتانسیل یابی مواد معدنی مثال هایی از مواردی است که نیاز به ترکیب لایه های اطلاعاتی مختلف برای رسیدن به یک نقشة نهایی را نشان می دهد.
مدلسازی درمحیط GIS به اشکال مختلف صورت می گیرد. مدل هایی که برای انتخاب محل اجرای پروژه ها یا تأسیس سازه‌ها و… … استفاده می شود معمولاً حالتی تجویزیدارند، بدان معنی که از قبل یک سری ملاک مشخص (مثلاً شرایط مناسب مهندسی) در مورد مکان جغرافیایی مورد نظر وجود دارد که ممکن است ناشی از اصول فنی و مهندسی، اقتصادی یا اجتماعی باشد و برای رسیدن به هدف مورد نظر از آنها استفاده می شود. در صورتیکه برای تهیه نقشه های پتانسیل مواد معدنی علاوه بر مدل های تجویزی، از مدل های پیش‎بینیکننده نیز استفاده می شود که خواص و مشخصات محلی کانسار یا کانسارهای مورد نظر در آنها منعکس می شود. در نهایت با استفاده از مدلهای ذکر شده، خواص و ملاکهای مورد نظر در منطقه تعمیم داده شده و نقشه مورد نظر حاصل می‎شود.
سبت دادن وزن به نقشه های مختلف و کلاس های آنهاوترکیب نقشه های نشانگرحاصله را می توان با دو روش کلی تکیه به داده ها( ) و تکیه بر نظر ( ) انجام داد.
یکی از این مدلهای تکیه بر نظر، تئوری منطق فازی است که در این مقاله در بررسیهای زیست محیطی، زمین‎شناسی مهندسی و اکتشافی جهت تحلیل و پردازش داده ها استفاده شده است.
با توجه به اینکه در دنیای واقعی و بخصوص در پدیده های زمین شناسی حالت قطعیت وجود ندارد، می توان با این منطق، اطلاعات موجود را در طیف گسترده ای ارزش دهی کرد که عملاً سبب می شود، توجیه پدیده‌ها بطور دقیق تری صورت پذیرد.در این منطق به هر ارزشی که به هر کلاس در نقشه داده می شود درجه عضویت فازی (Fuzy membership value)گفته می‎شود
در این تحقیق با تکیه بر روش فوق به مطالعه چهار موضوع مختلف، در مناطق و مقیاسهای متفاوت، به ترتیب ذیل پرداخته ایم:
۱ – مطالعه پهنه بندی خطر زمین لغزه در ناحیه سفیدار گله سمنان با مقیاس ۱:۵۰۰۰۰
۲ – مکانیابی دفن زباله در ناحیه ساری با مقیاس۱:۵۰٫۰۰۰
۳ – بررسی پتانسیل معدنی مس در چهارگوش چاپان با مقیاس ۱:۱۰۰٫۰۰۰
۴ – بررسی پتانسیل معدنی روی و سرب در چهارگوش تکاب با مقیاس ۱:۱۰۰٫۰۰۰