سال انتشار: ۱۳۸۷

محل انتشار: دهمین کنگره علوم زراعت و اصلاح نباتات

تعداد صفحات: ۲۰

نویسنده(ها):

اسکندر زند – اعضای هیات علمی بخش تحقیقات علفهای هرز موسسه تحقیقات گیاه پزشکی
محمد علی باغستانی – اعضای هیات علمی بخش تحقیقات علفهای هرز موسسه تحقیقات گیاه پزشکی
علیرضا عطری – اعضای هیات علمی بخش تحقیقات علفهای هرز موسسه تحقیقات گیاه پزشکی
محمد کاظم رمضانی – اعضای هیات علمی بخش تحقیقات علفهای هرز موسسه تحقیقات گیاه پزشکی

چکیده:

بشر از شروع کشاورزی تا کنون همواره برای کاهش خسارت علف های هرز در تلاش بوده و برای مبارزه با این موجودات دوره های متعددی را پشت سرگذاشته است . اولین دوره شامل دوره مبارزه غیر شیمیایی است که از شروع کشاورزی تا اوایل دهه ۱۹۴۰ ادامه داشته است . دومین دوره مربوط به دوره وابستگی شدید به علف کش ها و به عبارتی دوره شکوفایی مبارزه شیمیایی است که از اوایل دهه ۱۹۵۰ تا اواخر دهه ۱۹۸۰ به طول انجامید . سومین دوره نیز دوره پس از شکوفایی علف کش ها و یا به عبارتی دوره بروز مشکلات ناشی از مصرف علف کش هاست که بشر را وادار به اتخاذ . رویکرد های جدید در استفاده بهینه . از علف کش ها نمود . دوره مبارزهشیمیایی طی چهار دهه روند تکاملی خود را طی نمود و در او اخر دهه ۱۹۷۰ به اوج خود رسید . در این چهار دهه به ترتیب علف کش های هورمونی (بین سال های ۱۹۴۵ تا ۱۹۵۵ )، علف کش های خاک مصرف (بین سال های ۱۹۵۵ تا ۱۹۶۰ )، علف کش های بازدارنده ACCase (بین سا لهای ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ ) و علف کش های بازدارنده.ALS (بین سا ل های ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۰ ) گسترش یافتند . در طول این چهار دهه موفقیت های اولیه منجر به ایجاد بازار فروشی به ارزش تقریبی ۳ میلیارد دلار در سال ۱۹۷۰ و رشد سالانه ای معادل ۶/۳ درصد گردید. امروزه هر چند رشد بازار فروش علف کش ها کاهش یافته است ، ولی آخرین آمار منتشر شده حاکی از آن است که فروش جهانی آفت کش ها در سال ۲۰۰۶ در حدود . ۳ میلیارد لیتر یا کیلوگرم و فروش این سموم در ایران در سال ۱۳۸۶ نیز حدود ۲۶ میلیون لیتر یا کیلوگرم بوده است. این در صورتی است که هم در جهان و هم در ایران،علف کش هاحداقل ۵۰ % این مقدار را به خود اختصاص می دهند. مصرف بی رویه علف کش ها ، بروز مشکلات ناشی از کاربرد این سموم در سال های اخیر و از طرفی اجتناب ناپذیر بودن مصرف این سموم ، باعث شده است تا بشر رویکرد جدیدی در استفاده از علف کش ها اتخاذ نماید . در این رویکرد هنوز عل ف کش ها به عنوان یکی از اجزای مهم مدیریت علف های هرز مطرح هستند ، ولی سعی بر آن است که با رو ش های مختلفی مانند کاهشمصرف آنها ، ارزیابی مخاطرات زیست محیطی و انتخاب علف کش های کم خطر ، استفاده از گیاهان زراعی مقاوم به علف کش های کم خطرتر ، استفاده از رو ش های تلفیقی و هم چنین توجه بیشتر به عل فکش های مخلوط، مقدار مصرف و پیامد های سوء زیست محیطی علف کش ها کاهش یابد . آنچه مسلم است برخی از این رویکرد ها در ایران علف کش هاحداقل ۵۰ % این مقدار را به خود اختصاص می دهند. مصرف بی رویه علف کش ها ، بروز مشکلات ناشی از کاربرد این سموم در سال های اخیر و از طرفی اجتناب ناپذیر بودن مصرف این سموم ، باعث شده است تابشر رویکرد جدیدی در استفاده از علف کش ها اتخاذ نماید . در این رویکرد هنوز عل ف کش ها به عنوان یکی از اجزای مهم مدیریت علف های هرز مطرح هستند ، ولی سعی بر آن است که با رو ش های مختلفی مانند کاهش مصرف آنها ، ارزیابی مخاطرات زیست محیطی و انتخاب علف کش های کم خطر ، استفاده از گیاهان زراعی مقاوم به علف کش های کم خطرتر ، استفاده از رو ش های تلفیقی و هم چنین توجه بیشتر به عل فکش های مخلوط، مقدار مصرف و پیامد های سوء زیست محیطی علف کش ها کاهش یابد . آنچه مسلم است برخی از این رویکرد ها در ایران مورد توجه قرار گرفته و برخی دیگر همانند ارزیابی مخاطرات علف کش ها به روش های جدید و استفاده از علف کش های کم خطر، هنوز حتی در مجامع علمی نیز مورد بحث و توجه قرار نگرفت هاند. هدف از این مقاله مطرح کردن رویکرد های جدید و استفاده از آن دسته از راهکارهایی است که م ی تواند ضمن کمک به مدیریت صحیحعلف های هرز، پیامد های زیست محیطی آنها را به حداقل ممکن برساند.