متغیر

تغیر ویژگی هایی را که یک پژوهشگر مشاهده یا اندازه گیری می کند، متغیر گویند.

انواع متغیر

انواع متغیر بر اساس نقشی که در تحقیق به عهده دارد به دو دسته تقسیم می شود:

۱- متغیر مستقل

۲- متغیر وابسته

متغیرمستقل

متغیری است که توسط پژوهشگر اندازه گیری، دستکاری یا انتخاب می شود تا تاثیر یا رابطه ان با متغیر دیگر اندازهگیری شود. متغیر مستقل پیش فرض است یعنی این متغیر مقدمه و متغیر وابسته نتیجه ان است. مثال: در بررسی تأثیر غلظتهای مختلف سولفات روی بر میزان روغن گیاه کلزا رقم طلایه در

شرایط آزمایشگاهی

متغیر مستقل: غلظت سولفات روی در بررسی تأثیر ۴ مقدار شتاب متفاوت بر سرعت حرکت یک اتومبیل

متغیر وابسته: سرعت حرکت اتومبیل

متغیر مستقل: مقدار شتاب

در یک تحقیق غیر آزمایشی، متغیر مستقل توسط محقق دستکاری نمی شود ولی متغیری است که از پیش وجود دارد و فرض شده است بر متغیر وابسته تأثیر دارد. به طور مثال در پیش بینی موفقیت دانشگاهی از طریق معدل دبیرستانی و معدل دبیرستانی متغیر مستقل و موفقیت دانشگاهی متغیر وابسته است و نیاز به سطح ندارد.

متغیر وابسته

متغیری است که مشاهده یا اندازهگیری می شود تا تأثیر متغیر مستقل بر آن معلوم و مشخص میشود. مثال: در بررسی تأثیر غلظتهای مختلف سولفات روی بر میزان روغن گیاه کلزا رقم طلایه در شرایط ازمایشگاهی

متغیر وابسته: میزان روغن

رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته

در برخی از پژوهشهای آزمایشی متغیر مستقل گسته است و به صورت یکی از حالات حضور یا عدم حضور یک متغیر ازمایشی خاص نشان داده میشود. در تحقیقات ازمایشی متغیر مستقل ممکن است پیوسته باشد. مثل مقادیر شتاب یا مقادیر غلظت سولفات روی همچنین مشاهده های آزمایش کننده باید به صورت عددی درآورده شود. در برخی از موارد متغیر مستقل ممکن است عامل نامیده شود و به تغییرات آن سطح گفته می شود. در مثال بالا شتاب عامل و ۴ مقدار شتاب سطح آن است یا در مثال دیگر سولفات روی عامل و ۴ غلظت سولفات روی سطح آن میباشد.