روش علمی

روش علمی تلفیقی از روش استقرایی و قیاسی است. استفاده از استذلال استقرایی به صورت تنها موجب انباشته شدن اطلاعاتی می شود که اهمیت و نقش کمتری در پیشرفت اطلاعات جدید دارد. به علاوه امروزه مسائلی وجود دارد که با استفاده از استدلال استقرایی قابل حل نیستند، بنابراین به روشی که فاقد نقاط ضعف دو روش استدلال قیاسی و استقرایی باشد، نیاز است. از این رو با ترکیب جنبه های مهم دو روش قیاسی و استقرایی، روش جدیدی به نام روش علمی بوجود میآید. چارلز داروین (Charles DarVin) اولین کسی بود که روش های قیاسی و استقرایی را ترکیب کرد و روش جدیدی به نام روش علمی را بوجود آورد. این روش از نوعی تعامل برخوردار است. در این روش پژوهشگر به کمک مشاهدات خود فرضیههایی را تدوین می کند، سپس اطلاعات لازم را جمع آوری و به آزمون فرضیه می پردازد. استفاده از دو روش قیاسی و استقرایی یکی از ویژگی های پژوهشهای علمی است که به عنوان مطمئن ترین روش برای بدست آوردن اطلاعات به کاربرده می شود.

به طور کلی روش علمی فرآیندی است که از طریق آن پژوهشگر ابتدا به صورت استقرایی با استفاده از مشاهدات خود فرضیه یا فرضیه هایی را تنظیم میکند و سپس با توجه به اصول استدلال قیاسی به کاربرد منطقی فرضیه می پردازد و در نتیجه او خواهد توانست که با کمک فرضیه تدوین شده رابطه بین متغیرها را پیشبینی کند. چنانچه این پیشبینی با اطلاعات جدید سازگار باشد، دوباره فرضیه مورد پژوهشی آزمون می شود تا درستی یا نادرستی آن مشخص شود.

تفاوت بین روش علمی و استدلال استقرایی در تدوین فرضیه است. در استدلال استقرایی پژوهشگر ابتدا به مشاهده میپردازد و سپس اطلاعات جمع آوری شده را سازمان میدهد. در روش علمی ابتدا پژوهشگر استدلال می کند که چنانچه فرضیه اش تأیید شود چه حادثه ای اتفاق خواهد افتاد و سپس با مشاهده منظم به جمع آوری اطلاعات جهت تأیید فرضیه اش میپردازد.

در بسیاری از مباحث علمی مفاهیم پژوهشی و روش علمی به صورت مترادف به کاربرده می شود، اما بین این دو عوامل مشترک و متفاوت وجود دارد. پژوهشی روندی تدریجی تر، منظم و قویتر از روش علمی است. پژوهشی با ساختار منظم – تری از چالش ها همراه است که به طور معمول منجر به نوعی ثبت مراحل و گزارش نتایج میشود. باید گفت روش علمی در نهایت به تئوری سازی یا بیان نتایج توأم با احتمال وقوع آنها منجر می شود. در صورتی که احتمال به دست آوردن نتیجه قوی وجود داشته باشد، قوانین طبیعی وضع می گردند. به همین دلیل پژوهشگرانی که از روش علمی استفاده میکنند، هیچ گونه اظهار نظری را تأیید نمی کنند، حتی اگر محتمل به نظر برسد، مگر آن که آزمون فرض مخالف انجام شده باشد. یادگیری روش علمی به محقق کمک میکند تا با دنبال نمودن، سؤالات تحقیق را معین کرده و در طول تحقیق دچار مشکل نشود.