انواع مطالعه و تحقیق

مطالعات به سه نوع نظری، تجربی و موردی تقسیم می شوند. مطالعه ی نظری، نوعی خاص از مطالعه است که به یک نظریه یا عقیده مرتبط است. مطالعه تجربی، به بررسی کاربرد مطالعه ی نظری در یک مکان خاصی و برای یک دوره زمانی معین است. مطالعه ی موردی، یک روش تجربی است که پدیدهایی را مطابق با مفاهیم آن بررسی می کند برای مثال، فرض کنید می خواهیم به بررسی مفاهیم موجود در زمینه ی مدیریت دانش بپردازیم، حال اگر بررسی خود را به یک سازمان یا دانشگاه خاصی محدود کنیم، تا وضعیت آن دانشگاه یا موسسه را در سطوح دانشی بررسی کنیم در واقع مطالعه ی موردی انجام دادهایم. در یک دسته بندی جامع پژوهشی و تحقیق را از نظر هدف مطالعه به سه گروه پژوهشی بنیادی ، کاربردی ” و توسعه ای ” تقسیم می کنند. پژوهشی بنیادی: در این نوع از تحقیقی، محقق هدف کاربردی ندارد و صرفا برای افزایش و توسعه دانش علمی به مطالعه و پژوهش می پردازد و جستجوی آن بدیع و اصیل است. پژوهشی کاربردی: اگر جستجو و مطالعه بدیع و اصیل محقق، بر مبنای یک هدف کاربردی خاص و برای حل یک مشکل باشد و تمام تلاش محقق دستیابی به پاسخ و یا راه حلی مناسب برای مشکل مطرح شده باشد، این پژوهشی کاربردی خوانده میشود. برای مثال در بخش تحقیق و گسترش سازمانها و مراکز دانشگاهی به طور گسترده از این نوع تحقیق استفاده می کنند. پژوهش توسعه ای: این پژوهشی به مجموعه فرایندهای سیستماتیک گفته میشود که بر اساس دانش حاصل از پژوهش های بنیادی و کاربردی شکل گرفته و برای بهینه سازی عملیات، محصولات، خدمات و سیستمها بکار میرود و هدف آن اصلاح و بهبود شرایط فعلی است. تفاوت های بین تحقیقات بنیادی با تحقیقات کاربردی در جدول ۱-۱ نشان داده شده است. همانطوریکه در جدول دیده میشود تحقیقی بنیادی هدفی بر مبنای حل مسئله داشته و تعدادی قانون و قاعده بدون تعمیم به سایر موارد را در نظر میگیرد در حالیکه در مقابل تحقیق کاربردی با یک قاعده خاصی تصمیم دارد یک تئوری را به صورت کلی گرایی بیان کند. تحقیقی انواع مختلفی دارد که برخی از آنها معرفی شدند. جدول ۱-۲ تقسیم بندی انواع تحقیق را از دیدگاه های مختلف نشان میدهد. همانطوریکه در این جدول مشاهده می شود تحقیقی از نظر شیوه ی عملی و عملیات آن میتواند عمودی یا افقی باشد. در تحقیقات عمودی چندین محقق مجموعه پژوهشهای انجام شده یکدیگر را به صورت پشتسرهم ادامه می دهند و از دوباره و موازی کاری جلوگیری می گردد؛ در حالیکه در تحقیق از نوع افقی، چندین محقق همزمان روی یک موضوع به صورت موازی کار می کنند. مثلا در زمینه ی پزشکی، تشخیص بیماری و یا آزمایش یک دارو و بررسی اثرات آن داروی جدید که توسط چندین گروه پژوهشی در آن واحد روی آن اجرا میگردد.

جدول ۱-۱ تفاوت میان تحقیق بنیادی و کاربردی

 1

جدول ۱-۲: تقسیم بندی انواع تحقیق

2

3