بررسی مثلث عقده های روانی در شغاد

 عقده حقارت

شخصیت شغاد در شاهنامه 

احساس حقارت و عقدهی حقارت از نظریههای مهم روانشناسی است که در افراد مبتلا به اختلال روانی وجود دارد. فرد دارای عقده حقارت تلاشی روانی در پیش میگیرد تا با این تلاش ترس و بیکفایتی خویش را پنهان دارد. آدلر این تلاش روانی را ارزشطلبی یا آرزوی دستیابی به قدرت نام داده که بدینگونه فرد میتواند بر ضعفها و احساس حقارت خویش چیره شود تا به تعالی برسد. (آدلر،.(59 :1379 همچنین آدلر احساس حقارت را برای انسان طبیعی میداند و باورمند است که این احساس فرد را به سوی کمال میرساند . »نکتهی غیرطبیعی و نابهنجار، تبدیل احساس حقارت به عقدهی حقارت است؛ بدین معنا که فرد برای رفع نقصها، ضعفها و کاهش احساس حقارتش به جبران ناتوانیها و نقصهایش برآید که در اکثر موارد راههای غیر سـالمبعضاًو ضدّ اجتماعی را برمیگزیند« (اسپربر، .(13 :1379

در زندگی شغاد زمینههایی دیده میشود که سبب تبدیل احساس حقارت به عقده حقارت در وی میشود، که در زیر میآید:

کنیز بودن و بینشانی مادر شغاد:نخستین موردی که در زندگی شغاد حائز اهمیّت است، کنیز بودن و گمنامی مادر اوست و هیچگونه نامی از وی در شاهنامه نیامده است. در حالیکه مادر رستم، رودابه شاهزاده و از شخصیّتهای مهم زن شاهنامه است. زال، جز رودابه در حرمسرای خویش، کنیزی هنرمند و رودنواز دارد. از او پسری به دنیا میآید، زیباروی  و تندرست و نیرومند، شبیه جدّش سام نریماناو را شَغاد نام میگذارد (قبول، .(68 :1388

(ج:1729 /3 ب(4381 -4379 تولّد شوم و نامبارک شغاد در مقابل رستم: به نظر رسدمی مورد دیگری که درخور توجّه است، تولّد شوم و نحسی است که ستارهشناسان از همان ابتدا برای شغاد پیشگویی میکنند. درست در تضاد با پیشگویی که هنگام تولّد رستم شده بود.ستارهشناسان با محاسبهی گردش ستارگان از روی احکام نجوم درمی یابند که روزگار خوبی نخواهد داشت و چون بزرگ شود، دودمان سام نریمان را نابود میکند. از این رو نگاه ایرانیان به شغاد منفی و با تردید است (قبول، .(68 :1388

پژوهنــده، دیــد اختـرش را تبــاه همــی ایـن بــدان آن بدیـن بنگریــد که ای از بلنــد اختــران یادگــار نــدارد بدیــن کــودک خُــرد مهــر بــه گــاه دلیــری وگُــردی رســد